TongQuat.comTổng Quát
Địa lý thế giới

Đảo và bán đảo lớn trên thế giới: 13 câu hỏi có đáp án, giải thích

Greenland, New Guinea, Borneo, Madagascar, bán đảo Ả Rập: 13 câu hỏi về đảo và bán đảo lớn trên thế giới, kèm lời giải thích vì sao.

Aerial top-down view of scattered limestone islets in Ha Long Bay, Quang Ninh province, a single wooden boat leaving a white wake, soft morning haze

Đảo lớn nhất thế giới là Greenland; Úc rộng hơn nhưng được xếp là lục địa chứ không phải đảo. Bán đảo lớn nhất là bán đảo Ả Rập. Ranh giới giữa "đảo rất lớn" và "lục địa nhỏ" là một quy ước, và quy ước được dùng rộng rãi đặt Úc ở phía lục địa.

Bộ 13 câu dưới đây đi qua những hòn đảo lớn nhất theo thứ tự, những đảo được chia cho nhiều nước, những đảo sinh ra từ núi lửa hay từ chỗ vỏ Trái Đất tách đôi, và các bán đảo quen thuộc trên bản đồ. Mỗi câu có đáp án và lời giải thích, kèm vài câu hay bị trả lời nhầm ở cuối.

Những hòn đảo lớn nhất

Câu 1. Đảo lớn nhất thế giới là đảo nào?

Đáp án: Greenland, rộng khoảng 2,16 triệu km².

Khoảng bốn phần năm diện tích Greenland bị lớp băng dày phủ, chỉ dải ven biển là có đất lộ ra và có người ở. Tên "Greenland" (vùng đất xanh) được cho là do Erik Đỏ, người Viking đến đây cuối thế kỷ 10, đặt để thu hút người tới định cư. Về địa lý, Greenland thuộc Bắc Mỹ; về chính trị, đây là vùng lãnh thổ tự trị trong Vương quốc Đan Mạch.

Câu 2. Đảo lớn thứ hai thế giới là đảo nào, và thuộc những nước nào?

Đáp án: New Guinea, chia giữa Indonesia (nửa phía tây) và Papua New Guinea (nửa phía đông).

New Guinea là đảo nhiệt đới lớn nhất và có núi cao: ngọn Puncak Jaya ở phần Indonesia cao gần 4.900 mét; vùng đỉnh có những sông băng nhiệt đới hiếm hoi, đã thu hẹp rất nhanh trong các thập kỷ gần đây. Đảo nổi tiếng về sự đa dạng ngôn ngữ, với số ngôn ngữ thuộc loại nhiều nhất thế giới trên một vùng đất, do địa hình núi non chia cắt các cộng đồng. Đây cũng là nơi sinh sống của nhiều loài chim thiên đường.

Câu 3. Đảo nào là đảo duy nhất được chia cho ba quốc gia?

Đáp án: Borneo (Indonesia gọi là Kalimantan), lớn thứ ba thế giới, chia giữa Indonesia, Malaysia và Brunei.

Phần lớn đảo thuộc Indonesia ở phía nam; hai bang Sabah và Sarawak của Malaysia ở phía bắc; Brunei là một quốc gia nhỏ nằm kẹp giữa vùng đất của Sarawak. Rừng mưa Borneo thuộc loại cổ nhất thế giới và là nơi sống của đười ươi Borneo. Câu hỏi này hay xuất hiện vì đây là trường hợp duy nhất một hòn đảo có ba nước cùng chia.

Câu 4. Đảo lớn thứ tư thế giới là đảo nào, và vì sao động vật ở đó đặc biệt?

Đáp án: Madagascar, ngoài khơi đông nam châu Phi; phần lớn động thực vật ở đây không có ở nơi nào khác.

Madagascar tách khỏi châu Phi từ rất sớm, rồi tách khỏi tiểu lục địa Ấn Độ cách nay khoảng 88 triệu năm, và từ đó trôi một mình. Sinh vật trên đảo tiến hoá riêng suốt hàng chục triệu năm, sinh ra những nhóm đặc hữu như vượn cáo (lemur), loài chỉ sống tự nhiên ở Madagascar. Cây bao báp với nhiều loài riêng cũng là biểu tượng của đảo.

Đảo sinh ra từ núi lửa và từ vết nứt vỏ Trái Đất

Câu 5. Vì sao Iceland có rất nhiều núi lửa và suối nước nóng?

Đáp án: vì Iceland nằm ngay trên sống núi giữa Đại Tây Dương, nơi mảng Bắc Mỹ và mảng Á – Âu tách xa nhau, lại thêm một điểm nóng bên dưới.

Đây là nơi hiếm hoi trên Trái Đất mà sống núi giữa đại dương nhô lên khỏi mặt biển. Ở công viên quốc gia Þingvellir, người ta có thể đi giữa những vách đá đánh dấu ranh giới hai mảng. Nhiệt từ lòng đất được dùng để sưởi phần lớn nhà ở và sản xuất điện. Tên Iceland (vùng đất băng) và Greenland (vùng đất xanh) thường được nhắc như một sự trớ trêu, vì Iceland xanh hơn và Greenland phủ băng nhiều hơn.

Câu 6. Quần đảo Hawaii hình thành như thế nào?

Đáp án: do mảng Thái Bình Dương trôi dần qua một điểm nóng cố định trong lớp phủ, mỗi lần trôi lại sinh ra một núi lửa mới.

Vì mảng trôi về hướng tây bắc, các đảo cũ hơn nằm ở tây bắc, đã tắt lửa và bị bào mòn thấp dần, còn đảo trẻ nhất là đảo Hawaii (đảo Lớn) ở đông nam, nơi núi lửa vẫn đang phun. Ngoài khơi đảo Lớn, một núi lửa ngầm mới đang hình thành dưới đáy biển. Chuỗi đảo và núi ngầm này kéo dài hàng nghìn kilômét, như một dấu vết ghi lại hướng đi của mảng.

Câu 7. Quần đảo Galápagos thuộc nước nào, và vì sao nổi tiếng?

Đáp án: thuộc Ecuador; nổi tiếng vì chuyến ghé thăm của Charles Darwin năm 1835 góp phần hình thành ý tưởng của ông về chọn lọc tự nhiên.

Galápagos là các đảo núi lửa nằm trên xích đạo, cách đất liền Ecuador khoảng một nghìn kilômét. Darwin để ý thấy các loài chim sẻ và rùa ở những đảo khác nhau có đặc điểm khác nhau, phù hợp với điều kiện từng đảo. Rùa khổng lồ Galápagos sống rất lâu, và tên quần đảo bắt nguồn từ một từ tiếng Tây Ban Nha cổ chỉ loài rùa. Galápagos là một trong những nơi đầu tiên được UNESCO ghi danh di sản thế giới năm 1978.

Đảo chia cho nhiều nước và quốc gia quần đảo

Câu 8. Kể tên vài hòn đảo được chia cho hai quốc gia.

Đáp án: Hispaniola (Haiti và Cộng hoà Dominica), Timor (Đông Timor và Indonesia), Ireland (Cộng hoà Ireland và Bắc Ireland thuộc Vương quốc Anh), New Guinea (Indonesia và Papua New Guinea).

Ngoài ra còn những trường hợp nhỏ hơn như đảo Saint Martin ở biển Caribe (phần Pháp và phần Hà Lan) hay đảo Usedom trên biển Baltic (Đức và Ba Lan). Hispaniola là đảo lớn thứ hai vùng Caribe sau Cuba. Đường biên giới trên một hòn đảo thường là kết quả của lịch sử thuộc địa, khi các cường quốc châu Âu chia nhau vùng đất.

Câu 9. Quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới là nước nào?

Đáp án: Indonesia, gồm hàng chục nghìn hòn đảo trải dài hơn năm nghìn kilômét.

Số đảo chính xác của Indonesia thay đổi theo từng đợt khảo sát và cách đếm đảo nhỏ, nên các nguồn ghi khác nhau; nhớ "hàng chục nghìn đảo" là an toàn. Các đảo lớn gồm Sumatra, Java, phần lớn Borneo, Sulawesi và nửa tây New Guinea. Philippines cũng là một quốc gia quần đảo lớn với hơn bảy nghìn hòn đảo. Cả hai nước nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương nên có rất nhiều núi lửa.

Câu 10. Đảo lớn nhất ở Địa Trung Hải là đảo nào?

Đáp án: Sicily, thuộc Ý.

Sicily nằm ngay trước "mũi ủng" của bán đảo Ý, cách đất liền qua eo biển Messina hẹp. Trên đảo có núi lửa Etna, một trong những núi lửa hoạt động mạnh nhất châu Âu. Do nằm giữa Địa Trung Hải, Sicily từng thuộc về nhiều nền văn minh: Hy Lạp, La Mã, Ả Rập, Norman, để lại dấu ấn trong kiến trúc và ẩm thực. Các đảo lớn tiếp theo ở Địa Trung Hải là Sardinia và Cyprus.

Những bán đảo quen thuộc

Câu 11. Bán đảo lớn nhất thế giới là bán đảo nào?

Đáp án: bán đảo Ả Rập, rộng khoảng ba triệu km².

Bán đảo được bao bởi Biển Đỏ ở phía tây, vịnh Aden và biển Ả Rập ở phía nam, vịnh Ba Tư và vịnh Oman ở phía đông. Phần lớn là sa mạc và cao nguyên khô. Bán đảo nằm trên mảng Ả Rập, đang tách dần khỏi châu Phi dọc Biển Đỏ. Các nước trên bán đảo gồm Ả Rập Xê Út, Yemen, Oman, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar, Kuwait; Bahrain là quốc đảo ngay sát bờ.

Câu 12. Bán đảo Scandinavia gồm những nước nào?

Đáp án: Na Uy, Thuỵ Điển và một phần nhỏ phía bắc Phần Lan.

Dãy núi Scandinavia chạy dọc bán đảo làm sống lưng, bờ tây phía Na Uy bị sông băng khoét thành những vịnh hẹp sâu gọi là fjord. Cần phân biệt "bán đảo Scandinavia" (khái niệm địa lý) với "các nước Scandinavia" (khái niệm văn hoá, lịch sử, thường gồm Na Uy, Thuỵ Điển và Đan Mạch). Đan Mạch nằm trên bán đảo Jutland và các đảo, không thuộc bán đảo Scandinavia.

Câu 13. Bán đảo Iberia gồm những quốc gia và vùng lãnh thổ nào?

Đáp án: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Andorra, Gibraltar (lãnh thổ hải ngoại của Anh) và một phần nhỏ nước Pháp.

Bán đảo nằm ở tây nam châu Âu, tách khỏi phần còn lại của lục địa bởi dãy Pyrenees, và gần châu Phi qua eo biển Gibraltar. Trong lịch sử, Iberia từng nằm dưới sự cai trị của người Hồi giáo trong nhiều thế kỷ, để lại những công trình nổi tiếng như cung điện Alhambra ở Granada. Từ đây, các đoàn thám hiểm Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha mở đầu thời kỳ phát kiến địa lý.

Mười hòn đảo lớn nhất thế giới

Diện tích làm tròn, các nguồn có thể chênh nhau đôi chút tuỳ cách đo đường bờ biển:

Thứ tựĐảoDiện tích xấp xỉThuộc
1Greenland2,16 triệu km²Đan Mạch (tự trị)
2New Guinea786 nghìn km²Indonesia, Papua New Guinea
3Borneo743 nghìn km²Indonesia, Malaysia, Brunei
4Madagascar587 nghìn km²Madagascar
5Baffin507 nghìn km²Canada
6Sumatra473 nghìn km²Indonesia
7Honshu228 nghìn km²Nhật Bản
8Victoria217 nghìn km²Canada
9Great Britain209 nghìn km²Vương quốc Anh
10Ellesmere196 nghìn km²Canada

Có thể thấy khoảng cách giữa Greenland và đảo đứng thứ hai rất lớn: Greenland rộng gần gấp ba New Guinea. Canada có ba đảo trong danh sách, đều nằm ở quần đảo Bắc Cực của nước này, còn Indonesia góp mặt trên ba đảo. Nếu xếp Úc vào nhóm đảo, nó sẽ đứng đầu với diện tích gấp hơn ba lần Greenland, và đó chính là lý do quy ước tách Úc ra thành lục địa.

Những câu hay trả lời nhầm

  • "Úc là đảo lớn nhất." Theo quy ước, Úc là lục địa; đảo lớn nhất là Greenland.
  • "Greenland xanh, Iceland toàn băng." Ngược lại: Greenland phủ băng phần lớn, Iceland có nhiều đồng cỏ xanh.
  • "Đan Mạch thuộc bán đảo Scandinavia." Đan Mạch là nước Scandinavia về văn hoá, nhưng nằm trên bán đảo Jutland.
  • "Đảo Anh (Great Britain) là đảo lớn nhất châu Âu sau Iceland." Great Britain là đảo lớn nhất châu Âu (không tính Greenland), lớn thứ chín thế giới, rộng hơn Iceland nhiều.
  • "Bán đảo là đảo ở gần bờ." Bán đảo là phần đất liền nhô ra biển, ba mặt giáp nước, một mặt nối với lục địa.

Việt Nam cũng có những bán đảo quen thuộc như bán đảo Sơn Trà ở Đà Nẵng hay bán đảo Cà Mau, và đảo lớn nhất cả nước là Phú Quốc, nay thuộc tỉnh An Giang. Những tên ấy là ví dụ gần gũi để nhớ định nghĩa đảo, bán đảo.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Úc được gọi là lục địa mà không phải đảo?

Đây là quy ước của giới địa lý: Úc nằm trên một mảng kiến tạo riêng, có vỏ lục địa dày và cấu trúc địa chất của một lục địa, lại lớn hơn hẳn Greenland. Ranh giới được đặt giữa Úc và Greenland, nên mọi khối đất nhỏ hơn Úc được bao bởi nước là đảo.

Đảo và quần đảo khác nhau thế nào?

Đảo là một khối đất nổi được nước bao quanh. Quần đảo là một nhóm đảo nằm gần nhau, thường có chung nguồn gốc hình thành. Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam là hai quần đảo trên Biển Đông.

Đảo nhân tạo có được tính khi so sánh đảo lớn không?

Không. Các bảng xếp đảo lớn chỉ tính đảo tự nhiên. Đảo nhân tạo do lấn biển thường rất nhỏ so với các đảo lớn trong bài và được bàn trong lĩnh vực kỹ thuật xây dựng, quy hoạch.

Đảo lớn nhất của Nhật Bản là đảo nào?

Honshu, đảo chính lớn nhất trong bốn đảo chính của Nhật Bản cùng với Hokkaido, Kyushu và Shikoku. Honshu cũng nằm trong nhóm mười đảo lớn nhất thế giới và có núi Phú Sĩ.

Có hòn đảo nào nằm trong một hồ trên một hòn đảo không?

Có. Ví dụ đảo Sumatra của Indonesia có hồ Toba, hồ lớn hình thành từ miệng một siêu núi lửa; giữa hồ có đảo Samosir, và trên đảo Samosir lại có những hồ nhỏ. Đây là ví dụ thú vị về việc núi lửa tạo hình cả đảo lẫn hồ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138