TongQuat.comTổng Quát
Lịch sử Việt Nam

Câu hỏi lịch sử Việt Nam 1945 – 1954: 15 câu có đáp án và giải thích

15 câu hỏi lịch sử Việt Nam 1945 – 1954: Cách mạng tháng Tám, Tuyên ngôn độc lập, toàn quốc kháng chiến, Điện Biên Phủ, Hiệp định Genève.

Broad tree-lined square in Hanoi at dawn, an elderly man seen from behind walking slowly along a wide stone path, cool blue light, calm empty space

Giai đoạn 1945 – 1954 mở đầu bằng Cách mạng tháng Tám và Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, đi qua chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp, và khép lại bằng chiến dịch Điện Biên Phủ cùng Hiệp định Genève năm 1954.

Mười lăm câu hỏi dưới đây chia thành năm chặng: những ngày tháng Tám, ngày 2/9, một năm đầu của nhà nước mới, cuộc kháng chiến toàn quốc, và năm 1954. Câu nào cũng có ngày tháng cụ thể theo sách giáo khoa và phần giải thích ngắn về ý nghĩa, để bạn nhớ được thứ tự trước sau thay vì một dãy số rời rạc.

Trước và trong Cách mạng tháng Tám

Ba câu đầu đi từ lúc lực lượng được chuẩn bị đến những ngày giành chính quyền trên cả nước.

Câu 1. Mặt trận Việt Minh được thành lập ngày nào, ở đâu?

Đáp án: Ngày 19/5/1941, tại Pác Bó, tỉnh Cao Bằng.

Đầu năm 1941, Nguyễn Ái Quốc về nước, chọn hang Pác Bó gần biên giới làm nơi ở và làm việc. Tên đầy đủ của mặt trận là Việt Nam độc lập đồng minh, gọi tắt là Việt Minh, nhằm tập hợp mọi tầng lớp yêu nước.

Ngày 19/5 cũng là ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, năm 1890, ở Nghệ An.

Câu 2. Quốc dân Đại hội họp ở Tân Trào ngày nào?

Đáp án: Ngày 16/8/1945, tại Tân Trào, nay thuộc tỉnh Tuyên Quang.

Khi Nhật đầu hàng Đồng minh giữa tháng 8/1945, Quốc dân Đại hội ở Tân Trào tán thành chủ trương tổng khởi nghĩa, lập Uỷ ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm chủ tịch.

Đình Tân Trào và cây đa Tân Trào là hai di tích gắn với sự kiện này. Ngày 16/8, một đơn vị giải phóng quân xuất phát từ Tân Trào tiến về thị xã Thái Nguyên.

Câu 3. Giành chính quyền ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn diễn ra vào những ngày nào?

Đáp án: Hà Nội ngày 19/8, Huế ngày 23/8, Sài Gòn ngày 25/8/1945.

Chỉ trong khoảng nửa tháng, chính quyền trên cả nước về tay nhân dân. Ngày 19/8 được chọn làm ngày kỷ niệm Cách mạng tháng Tám.

Ở Huế, ngày 30/8/1945, vua Bảo Đại thoái vị tại Ngọ Môn, trao ấn kiếm cho đại diện chính quyền cách mạng, chấm dứt chế độ quân chủ.

Ngày 2/9/1945 và bản Tuyên ngôn độc lập

Hai câu tiếp theo nói về văn kiện khai sinh nhà nước mới, được học cả trong môn Lịch sử lẫn Ngữ văn.

Câu 4. Tuyên ngôn độc lập được đọc ở đâu, khai sinh ra nhà nước nào?

Đáp án: Tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội, ngày 2/9/1945; khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn trước hàng chục vạn người dân. Bản Tuyên ngôn được soạn tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, Hà Nội.

Ngày 2/9 trở thành ngày Quốc khánh của Việt Nam.

Câu 5. Tuyên ngôn độc lập năm 1945 mở đầu bằng việc trích dẫn những văn kiện nào?

Đáp án: Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp.

Câu mở đầu nêu quyền bình đẳng, quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc của mọi người, trích từ Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ. Tiếp đó là ý từ Tuyên ngôn của Cách mạng Pháp, mà văn bản ghi năm 1791.

Cách mở đầu này dựa vào chính những nguyên tắc mà các nước lớn đã công nhận để khẳng định quyền độc lập của Việt Nam. Văn bản được phân tích kỹ trong chương trình Ngữ văn trung học phổ thông.

Một năm đầu của nhà nước mới

Ba câu dưới đây nói về những việc nhà nước non trẻ phải làm cùng lúc: chống đói, xoá mù chữ, bầu cử và tìm cách hoà hoãn.

Câu 6. "Ba thứ giặc" mà nhà nước mới phải đối phó năm 1945 là gì?

Đáp án: Giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm.

Để chống đói, Chính phủ kêu gọi nhường cơm sẻ áo, lập hũ gạo cứu đói, đẩy mạnh tăng gia sản xuất. Để chống giặc dốt, ngày 8/9/1945 Nha Bình dân học vụ được thành lập, mở các lớp xoá mù chữ trên cả nước.

Để có ngân sách, Chính phủ phát động Tuần lễ vàng, kêu gọi người dân đóng góp vàng, tiền cho nhà nước.

Câu 7. Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên diễn ra ngày nào?

Đáp án: Ngày 6/1/1946, bầu ra Quốc hội khoá I.

Đây là lần đầu người dân cả nước, từ đủ mười tám tuổi, không phân biệt nam nữ, đi bầu đại biểu Quốc hội. Ngày 6/1 về sau được nhắc đến là ngày Tổng tuyển cử đầu tiên.

Ngày 9/11/1946, Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, thường gọi là Hiến pháp 1946.

Câu 8. Hiệp định sơ bộ được ký với Pháp ngày nào, nhằm mục đích gì?

Đáp án: Ngày 6/3/1946; nhằm tránh cùng lúc đối đầu nhiều lực lượng và tranh thủ thời gian chuẩn bị.

Theo Hiệp định sơ bộ, Pháp công nhận Việt Nam là một quốc gia tự do, có chính phủ, quân đội riêng, nằm trong Liên hiệp Pháp; Việt Nam đồng ý cho một số quân Pháp ra Bắc thay quân Trung Hoa Dân quốc giải giáp quân Nhật.

Ngày 14/9/1946, Tạm ước được ký tiếp để kéo dài thời gian hoà hoãn. Sách giáo khoa nêu đây là sách lược nhân nhượng có nguyên tắc.

Chín năm kháng chiến toàn quốc

Ba câu tiếp theo đi qua những mốc chính của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp từ cuối năm 1946.

Câu 9. Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến được phát ra ngày nào?

Đáp án: Đêm 19/12/1946.

Khi quân Pháp liên tục gây hấn và gửi tối hậu thư, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, với câu nổi tiếng: chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Ở Hà Nội, quân dân chiến đấu giam chân quân Pháp trong thành phố khoảng hai tháng, tạo điều kiện cho cơ quan đầu não rút lên căn cứ Việt Bắc.

Câu 10. Chiến dịch nào năm 1947 đánh bại cuộc tấn công của Pháp lên căn cứ Việt Bắc?

Đáp án: Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947.

Mùa thu năm 1947, quân Pháp mở cuộc tấn công lớn lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến. Quân dân ta chặn đánh trên nhiều hướng, buộc Pháp phải rút quân sau khoảng hai tháng.

Căn cứ Việt Bắc gồm vùng núi nay thuộc các tỉnh Cao Bằng, Thái Nguyên, Tuyên Quang và lân cận, là thủ đô kháng chiến suốt những năm sau.

Câu 11. Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 mở màn bằng trận đánh ở đâu?

Đáp án: Trận Đông Khê, tỉnh Cao Bằng.

Mục tiêu của chiến dịch là khai thông biên giới phía bắc, mở đường liên lạc với bên ngoài, phá thế bao vây căn cứ Việt Bắc. Trận Đông Khê tháng 9/1950 mở màn chiến dịch.

Sau chiến dịch này, quân đội ta giành thế chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ. Đây cũng là chiến dịch lớn đầu tiên do quân đội ta chủ động mở.

Năm 1954: Điện Biên Phủ và Hiệp định Genève

Bốn câu cuối nói về năm khép lại cuộc kháng chiến chín năm.

Câu 12. Chiến dịch Điện Biên Phủ kéo dài từ ngày nào đến ngày nào?

Đáp án: Từ ngày 13/3 đến ngày 7/5/1954, tức 56 ngày đêm.

Trận mở màn là trận đánh cứ điểm Him Lam chiều 13/3/1954. Chiến dịch chia làm ba đợt tấn công, đợt cuối đánh vào khu trung tâm.

Người chỉ huy chiến dịch là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Hàng chục vạn dân công cùng xe đạp thồ đã vận chuyển lương thực, đạn dược ra mặt trận.

Câu 13. Chiều 7/5/1954, chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị bắt là ai?

Đáp án: Tướng Christian de Castries, sách giáo khoa thường phiên âm là Đờ Cát-xtơ-ri.

Chiều 7/5/1954, bộ đội ta đánh vào hầm chỉ huy, bắt sống tướng de Castries cùng bộ tham mưu. Toàn bộ tập đoàn cứ điểm bị tiêu diệt.

Điện Biên Phủ nay thuộc tỉnh Điện Biên. Khu di tích có đồi A1, hầm de Castries, nghĩa trang liệt sĩ và bảo tàng chiến dịch.

Câu 14. Hiệp định Genève về Đông Dương được ký ngày nào, quy định giới tuyến ở đâu?

Đáp án: Ngày 21/7/1954; lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến quân sự tạm thời.

Hiệp định công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Đông Dương. Ở Việt Nam, hai bên tập kết quân đội về hai miền, lấy vĩ tuyến 17, dọc sông Bến Hải ở tỉnh Quảng Trị, làm giới tuyến tạm thời.

Hiệp định quy định tổng tuyển cử thống nhất đất nước vào tháng 7/1956, nhưng cuộc tổng tuyển cử đó đã không diễn ra.

Câu 15. Ngày Giải phóng Thủ đô là ngày nào?

Đáp án: Ngày 10/10/1954.

Theo Hiệp định Genève, quân Pháp rút khỏi Hà Nội. Ngày 10/10/1954, các đơn vị bộ đội tiến vào tiếp quản Thủ đô trong sự đón chào của người dân.

Hằng năm, ngày 10/10 được Hà Nội kỷ niệm là Ngày Giải phóng Thủ đô.

Dòng thời gian 1941 – 1954 trong một bảng

Bảng dưới gom các mốc trong bài theo thứ tự thời gian. Bạn có thể che cột thứ hai rồi tự nhớ lại sự kiện ứng với từng ngày.

NgàySự kiện
19/5/1941Thành lập Mặt trận Việt Minh ở Pác Bó
16/8/1945Quốc dân Đại hội Tân Trào
19/8/1945Giành chính quyền ở Hà Nội
30/8/1945Vua Bảo Đại thoái vị
2/9/1945Tuyên ngôn độc lập, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời
6/1/1946Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khoá I
6/3/1946Hiệp định sơ bộ
19/12/1946Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
Thu – đông 1947Chiến dịch Việt Bắc
Thu – đông 1950Chiến dịch Biên giới
13/3 – 7/5/1954Chiến dịch Điện Biên Phủ
21/7/1954Ký Hiệp định Genève
10/10/1954Giải phóng Thủ đô

Nhìn bảng, bạn sẽ thấy một năm 1945 – 1946 dày đặc sự kiện, trong khi giai đoạn kháng chiến được đánh dấu bằng các chiến dịch theo mùa thu – đông. Nhớ được nhịp này, việc sắp xếp thứ tự sự kiện trong bài thi sẽ dễ hơn nhiều.

Những câu hay trả lời nhầm

Vĩ tuyến 16 hay vĩ tuyến 17? Vĩ tuyến 16 xuất hiện trong quyết định của Hội nghị Potsdam năm 1945: quân Trung Hoa Dân quốc vào phía bắc, quân Anh vào phía nam vĩ tuyến này để giải giáp quân Nhật. Vĩ tuyến 17 là giới tuyến quân sự tạm thời theo Hiệp định Genève năm 1954.

Ngày 19/8 hay ngày 2/9? Ngày 19/8 là ngày giành chính quyền ở Hà Nội, được chọn làm ngày kỷ niệm Cách mạng tháng Tám. Ngày 2/9 là ngày đọc Tuyên ngôn độc lập, là Quốc khánh.

Điện Biên Phủ 1954 và "Điện Biên Phủ trên không" 1972 là hai sự kiện khác nhau. Cái thứ nhất là chiến dịch trên bộ ở Điện Biên năm 1954. Cái thứ hai là cách gọi trận đánh trả cuộc tập kích bằng máy bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng cuối tháng 12/1972.

Hiệp định Genève khác Hiệp định Paris. Hiệp định Genève năm 1954 kết thúc cuộc chiến với Pháp. Hiệp định Paris năm 1973 liên quan đến việc Mỹ rút quân khỏi miền Nam. Hai văn bản cách nhau gần hai mươi năm.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Cách mạng tháng Tám diễn ra nhanh như vậy?

Sách giáo khoa nêu thời cơ là lúc Nhật đầu hàng Đồng minh, chính quyền thân Nhật hoang mang, trong khi quân Đồng minh chưa kịp vào Đông Dương. Lực lượng đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước, nên khi thời cơ đến, khởi nghĩa nổ ra đồng loạt và giành chính quyền trong khoảng nửa tháng.

Ngôi nhà 48 Hàng Ngang có thể đến tham quan không?

Có. Căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo Tuyên ngôn độc lập, nay là di tích lưu niệm mở cửa cho khách tham quan, nằm trong khu phố cổ Hà Nội.

Quốc hội khoá I họp phiên đầu tiên khi nào?

Quốc hội khoá I họp phiên đầu tiên ngày 2/3/1946 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, lập Chính phủ liên hiệp kháng chiến. Kỳ họp thứ hai vào cuối năm 1946 thông qua Hiến pháp đầu tiên.

Vì sao Pháp chọn Điện Biên Phủ để xây tập đoàn cứ điểm?

Điện Biên Phủ là một thung lũng rộng giữa vùng núi Tây Bắc, gần biên giới với Lào, có sẵn sân bay. Theo kế hoạch Nava, Pháp muốn biến nơi đây thành căn cứ mạnh để khống chế cả vùng Tây Bắc và thượng Lào, đồng thời thu hút chủ lực của ta.

Kháng chiến chống Pháp kéo dài bao lâu?

Nếu tính từ ngày toàn quốc kháng chiến 19/12/1946 đến Hiệp định Genève tháng 7/1954, cuộc kháng chiến kéo dài khoảng tám năm rưỡi, thường được gọi tròn là chín năm. Ở Nam Bộ, kháng chiến bắt đầu sớm hơn, từ ngày 23/9/1945.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138