TongQuat.comTổng Quát
Lịch sử thế giới

Câu hỏi về Chiến tranh thế giới thứ hai: 14 mốc từ 1939 đến 2/9/1945, có giải thích

14 câu hỏi về Chiến tranh thế giới thứ hai: 1/9/1939, Trân Châu Cảng, Stalingrad, ngày D, 8 và 9/5/1945, Hiroshima, 2/9/1945 — đáp án kèm giải thích.

Elderly man seen from behind looking at a wall of old framed photographs with blurred faces in a quiet museum gallery in Hồ Chí Minh City, dim light

Chiến tranh thế giới thứ hai ở châu Âu bắt đầu ngày 1 tháng 9 năm 1939, khi Đức tấn công Ba Lan, và kết thúc trên toàn thế giới ngày 2 tháng 9 năm 1945, khi Nhật Bản ký văn kiện đầu hàng. Hai phe chính là phe Đồng minh (Anh, Liên Xô, Mỹ, Trung Hoa và nhiều nước khác) và phe Trục (Đức, Ý, Nhật Bản cùng các nước theo họ). Đây là cuộc chiến có số người chết lớn nhất trong lịch sử, với ước tính phổ biến từ 70 tới 85 triệu người.

Bộ 14 câu hỏi dưới đây tập trung vào các mốc chính mà sách sử thống nhất, xếp theo thời gian. Mỗi câu có đáp án và lời giải thích ngắn. Một số câu nhắm thẳng vào những chỗ hay nhầm, như ngày kết thúc chiến tranh ở châu Âu là 8 hay 9 tháng 5.

Chiến tranh bắt đầu và lan rộng (1939 – 1941)

Câu 1. Ngày nào được coi là ngày bắt đầu chiến tranh ở châu Âu? Đáp án: ngày 1 tháng 9 năm 1939, khi quân Đức tấn công Ba Lan. Hai ngày sau, ngày 3 tháng 9, Anh và Pháp tuyên chiến với Đức. Ở châu Á, nhiều sử gia tính chiến tranh từ năm 1937, khi chiến tranh toàn diện giữa Nhật Bản và Trung Hoa nổ ra. Vì vậy khi trả lời, bạn nên nói rõ đang nói tới mốc ở châu Âu hay mốc toàn cầu.

Câu 2. "Trận chiến nước Anh" năm 1940 diễn ra chủ yếu ở đâu? Đáp án: trên bầu trời nước Anh, giữa không quân Anh và không quân Đức, từ khoảng tháng 7 tới tháng 10 năm 1940. Đức muốn giành quyền kiểm soát bầu trời để chuẩn bị đổ bộ qua eo biển Manche. Không quân Anh, được hỗ trợ bởi hệ thống radar ven biển, đã cầm cự được, và Đức hoãn kế hoạch đổ bộ. Đây là chiến dịch lớn đầu tiên diễn ra hoàn toàn trên không.

Câu 3. Chiến dịch Barbarossa là gì? Đáp án: cuộc tấn công của Đức vào Liên Xô, bắt đầu ngày 22 tháng 6 năm 1941, với lực lượng hàng triệu quân trải dài từ biển Baltic tới biển Đen. Cuộc tấn công phá vỡ hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau ký năm 1939 giữa hai nước. Quân Đức tiến sâu, nhưng bị chặn lại trước Moskva vào cuối năm 1941, trong mùa đông khắc nghiệt.

Câu 4. Sự kiện nào ngày 7 tháng 12 năm 1941 khiến Mỹ tham chiến? Đáp án: Nhật Bản tấn công bất ngờ căn cứ hải quân Mỹ ở Trân Châu Cảng, quần đảo Hawaii. Hơn hai nghìn người Mỹ thiệt mạng, nhiều chiến hạm bị đánh chìm hoặc hư hại, nhưng các tàu sân bay Mỹ khi ấy không có mặt trong cảng. Ngày hôm sau Mỹ tuyên chiến với Nhật; vài ngày sau Đức và Ý tuyên chiến với Mỹ, biến cuộc chiến thành toàn cầu.

Những bước ngoặt (1942 – 1943)

Câu 5. Trận hải chiến nào tháng 6 năm 1942 được coi là bước ngoặt ở Thái Bình Dương? Đáp án: trận Midway. Nhờ giải mã được một phần liên lạc của hải quân Nhật, hải quân Mỹ biết trước kế hoạch và phục kích. Nhật mất bốn tàu sân bay cùng nhiều phi công giàu kinh nghiệm, những tổn thất rất khó bù đắp. Từ sau Midway, thế chủ động ở Thái Bình Dương dần chuyển sang phía Mỹ.

Câu 6. Trận Stalingrad kết thúc như thế nào? Đáp án: với việc Tập đoàn quân số 6 của Đức bị bao vây và đầu hàng, ngày 2 tháng 2 năm 1943. Trận đánh bắt đầu từ mùa hè năm 1942, giao tranh từng con phố, từng toà nhà trong thành phố bên sông Volga. Tháng 11 năm 1942, Hồng quân phản công, khép vòng vây quanh quân Đức trong thành phố. Stalingrad được coi là bước ngoặt của mặt trận phía Đông.

Câu 7. Mật mã Enigma của Đức được giải mã ở đâu, và ai góp phần? Đáp án: chủ yếu tại Bletchley Park, nước Anh, với sự tham gia của nhà toán học Alan Turing cùng hàng nghìn người khác. Trước đó, các nhà toán học Ba Lan, nổi bật là Marian Rejewski, đã phá được các phiên bản Enigma đầu tiên từ thập niên 1930 và chia sẻ kết quả với Anh, Pháp năm 1939. Thông tin giải mã giúp ích nhiều cho phe Đồng minh, nhất là trong cuộc chiến chống tàu ngầm ở Đại Tây Dương.

Giai đoạn cuối ở châu Âu (1944 – 1945)

Câu 8. "Ngày D" là ngày nào và diễn ra ở đâu? Đáp án: ngày 6 tháng 6 năm 1944, cuộc đổ bộ của quân Đồng minh lên bờ biển Normandy, miền bắc nước Pháp, mở đầu chiến dịch Overlord. Quân Mỹ, Anh, Canada cùng nhiều lực lượng khác đổ bộ lên năm bãi biển mang mật danh Utah, Omaha, Gold, Juno và Sword. Đây là cuộc đổ bộ đường biển lớn nhất lịch sử, mở ra mặt trận thứ hai ở Tây Âu.

Câu 9. Hội nghị Yalta tháng 2 năm 1945 có sự tham gia của những ai? Đáp án: ba nhà lãnh đạo Franklin D. Roosevelt của Mỹ, Winston Churchill của Anh và Joseph Stalin của Liên Xô, họp tại Yalta trên bán đảo Crimea. Hội nghị bàn về việc chia khu vực chiếm đóng nước Đức sau chiến tranh, việc Liên Xô tham chiến chống Nhật, và việc thành lập Liên Hợp Quốc. Đây là một trong những hội nghị định hình trật tự thế giới sau năm 1945.

Câu 10. Vì sao châu Âu kỷ niệm ngày kết thúc chiến tranh là 8 tháng 5, còn Nga là 9 tháng 5? Đáp án: vì khác múi giờ và hai lần ký. Đức ký văn kiện đầu hàng ở Reims ngày 7 tháng 5 năm 1945, có hiệu lực từ 23 giờ 01 phút ngày 8 tháng 5 theo giờ Trung Âu. Theo yêu cầu của Liên Xô, một văn kiện đầu hàng nữa được ký ở Berlin muộn tối 8 tháng 5; lúc ấy ở Moskva đã sang ngày 9 tháng 5. Vì vậy hai ngày kỷ niệm đều đúng, chỉ khác cách tính.

Châu Á – Thái Bình Dương và ngày kết thúc

Câu 11. Hai quả bom nguyên tử được ném xuống những thành phố nào, vào ngày nào? Đáp án: Hiroshima ngày 6 tháng 8 năm 1945 và Nagasaki ngày 9 tháng 8 năm 1945. Đây là hai lần duy nhất vũ khí hạt nhân được dùng trong chiến tranh. Hàng chục nghìn người chết ngay lập tức ở mỗi thành phố, và số người chết vì bỏng, chấn thương, nhiễm xạ trong những tháng sau còn lớn hơn nữa. Ngày 8 tháng 8, Liên Xô tuyên chiến với Nhật Bản.

Câu 12. Nhật Bản tuyên bố đầu hàng ngày nào, và ký văn kiện đầu hàng ngày nào? Đáp án: Thiên hoàng Hirohito tuyên bố chấp nhận đầu hàng trên sóng phát thanh ngày 15 tháng 8 năm 1945; văn kiện đầu hàng được ký ngày 2 tháng 9 năm 1945 trên thiết giáp hạm Missouri trong vịnh Tokyo. Cũng ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Câu hay trả lời nhầm về Thế chiến thứ hai

Câu 13. Thế chiến thứ hai kết thúc ngày 8 tháng 5 năm 1945, đúng không? Đáp án: chưa đúng. Ngày 8 tháng 5 là ngày kết thúc chiến tranh ở châu Âu. Ở châu Á – Thái Bình Dương, giao tranh còn tiếp diễn thêm ba tháng, tới khi Nhật Bản tuyên bố đầu hàng ngày 15 tháng 8 và ký văn kiện ngày 2 tháng 9 năm 1945. Ngày 2 tháng 9 là mốc kết thúc chính thức của toàn bộ cuộc chiến.

Câu 14. Ngày Quốc tế tưởng niệm nạn nhân Holocaust là ngày nào, và vì sao chọn ngày ấy? Đáp án: ngày 27 tháng 1, do Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chọn năm 2005. Đó là ngày năm 1945 quân đội Liên Xô giải phóng trại tập trung Auschwitz-Birkenau ở Ba Lan. Holocaust là cuộc diệt chủng có hệ thống do chế độ Quốc xã tiến hành, giết hại khoảng sáu triệu người Do Thái, cùng nhiều nạn nhân thuộc các nhóm khác. Ngày tưởng niệm nhằm giữ ký ức để thảm hoạ không lặp lại.

Một nhầm lẫn về Việt Nam: sau khi Nhật đầu hàng, quân Đồng minh nào vào giải giáp quân Nhật ở Đông Dương? Theo quyết định tại Hội nghị Potsdam, quân Trung Hoa Dân quốc vào giải giáp quân Nhật ở phía bắc vĩ tuyến 16, quân Anh vào phía nam vĩ tuyến này. Nhiều người nghĩ đó là quân Mỹ hoặc quân Pháp, nhưng quân Pháp chỉ theo chân quân Anh quay trở lại miền Nam từ cuối tháng 9 năm 1945.

Bảng ôn nhanh: 1939 – 1945 trong mười dòng

Bảng dưới gom các mốc đã gặp. Nếu bạn ôn để đi thi hay để kể lại cho con cháu, mười dòng này là bộ khung để gắn các chi tiết khác vào.

NgàySự kiệnÝ nghĩa
1/9/1939Đức tấn công Ba LanMở đầu chiến tranh ở châu Âu
7 – 10/1940Trận chiến nước AnhĐức hoãn kế hoạch đổ bộ lên nước Anh
22/6/1941Chiến dịch BarbarossaMở mặt trận phía Đông
7/12/1941Trân Châu CảngMỹ tham chiến
6/1942Trận MidwayBước ngoặt ở Thái Bình Dương
2/2/1943Quân Đức đầu hàng ở StalingradBước ngoặt mặt trận phía Đông
6/6/1944Ngày D ở NormandyMặt trận thứ hai ở Tây Âu
8 – 9/5/1945Đức đầu hàngKết thúc chiến tranh ở châu Âu
6 và 9/8/1945Hiroshima, NagasakiHai lần duy nhất dùng bom nguyên tử trong chiến tranh
2/9/1945Nhật ký văn kiện đầu hàngKết thúc toàn bộ cuộc chiến

Để ý rằng ngày 2 tháng 9 vừa là ngày kết thúc Thế chiến thứ hai vừa là Quốc khánh Việt Nam. Ghép hai sự kiện này lại là một cách nhớ rất chắc, và nó cũng giúp hiểu bối cảnh quốc tế của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Đọc thêm: những tên gọi và thuật ngữ hay gặp

Khi đọc sách hay xem phim tài liệu về Thế chiến thứ hai, bạn sẽ gặp nhiều thuật ngữ được dùng như hiển nhiên. Danh sách dưới đây giải thích ngắn những từ hay gặp nhất, giúp các câu hỏi ở trên dễ hiểu hơn.

  • Chiến tranh chớp nhoáng: cách người ta gọi lối tấn công nhanh của Đức năm 1939 – 1940, phối hợp xe tăng, không quân và bộ binh cơ giới để chọc thủng phòng tuyến rồi tiến sâu.
  • Chiến tranh kỳ quặc: quãng thời gian từ tháng 9 năm 1939 tới mùa xuân năm 1940, khi Anh, Pháp đã tuyên chiến nhưng gần như không có giao tranh lớn trên mặt trận phía Tây.
  • Cuộc rút lui Dunkirk: cuối tháng 5 đầu tháng 6 năm 1940, hơn ba trăm nghìn binh sĩ Anh và Pháp được đưa qua eo biển Manche từ bờ biển nước Pháp, có cả sự tham gia của nhiều tàu thuyền dân sự.
  • Đạo luật Cho thuê – Cho mượn: đạo luật Mỹ thông qua tháng 3 năm 1941, cho phép cung cấp vũ khí, lương thực cho Anh và về sau cho Liên Xô, Trung Hoa, trước cả khi Mỹ chính thức tham chiến.
  • Dự án Manhattan: chương trình bí mật của Mỹ, với sự tham gia của Anh và Canada, chế tạo bom nguyên tử; vụ thử đầu tiên diễn ra ở bang New Mexico ngày 16 tháng 7 năm 1945.

Mỗi thuật ngữ trên đều có thể trở thành một câu hỏi riêng. Nếu muốn mở rộng bộ câu hỏi cho riêng mình, bạn có thể bắt đầu từ danh sách này và tra thêm các bộ sử có uy tín, chú ý ghi lại nguồn của từng con số.

Câu hỏi thường gặp

Phe Trục gồm những nước nào?

Ba nước chính là Đức, Ý và Nhật Bản, liên kết qua Hiệp ước Ba bên ký năm 1940. Một số nước khác như Hungary, Romania, Bulgaria về sau tham gia hiệp ước này. Ý đầu hàng phe Đồng minh năm 1943 và đổi phe, trong khi phần phía bắc nước Ý vẫn do Đức chiếm đóng.

Vì sao gọi là "Ngày D"?

Trong quân đội, chữ D dùng để chỉ ngày bắt đầu một chiến dịch khi chưa công bố ngày cụ thể, các ngày trước sau được gọi là D trừ hoặc D cộng một số. Cuộc đổ bộ Normandy nổi tiếng tới mức tên "Ngày D" gần như chỉ còn dùng cho sự kiện này.

Hội nghị Potsdam diễn ra khi nào?

Hội nghị Potsdam họp từ ngày 17 tháng 7 tới ngày 2 tháng 8 năm 1945 ở ngoại ô Berlin, với lãnh đạo Mỹ, Anh và Liên Xô. Hội nghị bàn việc quản lý nước Đức sau chiến tranh, và Tuyên bố Potsdam ngày 26 tháng 7 yêu cầu Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện.

Liên Xô tham chiến chống Nhật khi nào?

Liên Xô tuyên chiến với Nhật Bản ngày 8 tháng 8 năm 1945, đúng như cam kết tại Hội nghị Yalta là tham chiến khoảng ba tháng sau khi Đức đầu hàng. Hồng quân tấn công quân Nhật ở Mãn Châu từ ngày 9 tháng 8.

Chiến tranh thế giới thứ hai làm chết bao nhiêu người?

Các ước tính thường nằm trong khoảng 70 tới 85 triệu người, cả quân nhân lẫn dân thường, tuỳ cách tính những cái chết do nạn đói và dịch bệnh. Liên Xô và Trung Hoa là hai nước có số người chết lớn nhất. Khi trích con số, bạn nên ghi rõ là ước tính và nguồn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138