TongQuat.comTổng Quát
Địa lý Việt Nam

Núi và dãy núi Việt Nam: 14 câu hỏi kiến thức có đáp án và lời giải thích

14 câu hỏi về Fansipan, Hoàng Liên Sơn, bốn cánh cung Đông Bắc, Trường Sơn, Ngọc Linh, Bà Đen… kèm giải thích vì sao địa hình nước ta lại như vậy.

Hiker seen from behind on a grassy ridge in Lao Cai at sunrise, layered blue mountain ranges fading into clouds below, cool morning light, wide shot

Đồi núi chiếm khoảng ba phần tư diện tích lãnh thổ Việt Nam, nhưng phần lớn là đồi núi thấp. Câu nói ấy nằm trong mọi sách giáo khoa Địa lý, và nó giải thích được rất nhiều thứ: vì sao đồng bằng nước ta hẹp, vì sao sông ngắn và dốc, vì sao khí hậu thay đổi nhanh khi đi từ đồng bằng lên vùng cao.

Bộ 14 câu hỏi dưới đây đi qua những ngọn núi và dãy núi hay được nhắc tới nhất, từ "nóc nhà Đông Dương" Fansipan tới ngọn núi cao nhất Nam Bộ. Mỗi câu có đáp án và phần giải thích. Địa danh ghi theo 34 tỉnh, thành sau 7/2025, kèm tên tỉnh cũ khi cần để bạn dễ đối chiếu với tài liệu cũ.

Bức tranh chung của địa hình đồi núi

Câu 1. Địa hình đồi núi chiếm khoảng bao nhiêu phần diện tích lãnh thổ Việt Nam? Đáp án: khoảng ba phần tư. Đồng bằng chỉ chiếm khoảng một phần tư. Tuy vậy, sách giáo khoa nhấn mạnh rằng đồi núi nước ta chủ yếu là đồi núi thấp: địa hình dưới 1.000 m chiếm khoảng 85% diện tích, núi cao trên 2.000 m chỉ chiếm khoảng 1%. Hiểu đúng hai con số này sẽ tránh được hình dung sai rằng Việt Nam là một xứ núi cao hiểm trở khắp nơi.

Câu 2. Hướng chính của các dãy núi Việt Nam là gì? Đáp án: hướng tây bắc – đông nam và hướng vòng cung. Vùng Tây Bắc và Trường Sơn Bắc có các dãy núi chạy theo hướng tây bắc – đông nam, như dãy Hoàng Liên Sơn. Vùng Đông Bắc và Trường Sơn Nam lại có các dãy núi hình vòng cung. Hai hướng núi này quyết định luôn hướng chảy của sông ngòi và cách gió mùa đi vào lãnh thổ.

Câu 3. Địa hình đồi núi Việt Nam thường được chia thành mấy vùng? Đáp án: bốn vùng: Đông Bắc, Tây Bắc, Trường Sơn Bắc, Trường Sơn Nam. Ranh giới giữa Đông Bắc và Tây Bắc là thung lũng sông Hồng. Trường Sơn Bắc kéo dài từ phía nam sông Cả tới dãy Bạch Mã; từ dãy Bạch Mã trở vào là Trường Sơn Nam, bao gồm cả các cao nguyên xếp tầng của Tây Nguyên.

Fansipan và dãy Hoàng Liên Sơn

Câu 4. Ngọn núi cao nhất Việt Nam là núi nào và cao bao nhiêu? Đáp án: Fansipan (Phan Xi Păng), cao 3.143 m theo số liệu lâu nay trong sách giáo khoa. Một số lần đo đạc về sau cho con số chênh lệch vài mét, nên khi gặp số khác bạn đừng ngạc nhiên. Fansipan nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn, ở ranh giới giữa tỉnh Lào Cai và tỉnh Lai Châu, và là ngọn núi cao nhất ba nước Đông Dương nên được gọi là "nóc nhà Đông Dương".

Câu 5. Dãy núi nào được xem là cao và đồ sộ nhất Việt Nam? Đáp án: dãy Hoàng Liên Sơn. Dãy núi chạy theo hướng tây bắc – đông nam, nằm giữa sông Hồng và sông Đà, có Fansipan cùng nhiều ngọn núi cao khác. Dãy Hoàng Liên Sơn là bức tường chắn gió quan trọng: nó làm cho vùng Tây Bắc ít chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc hơn vùng Đông Bắc, dù hai vùng nằm cạnh nhau.

Câu 6. Fansipan có phải là núi cao nhất Đông Nam Á không? Đáp án: không. Đây là câu rất hay bị trả lời nhầm. Fansipan cao nhất Việt Nam, Lào và Campuchia, nhưng ở Đông Nam Á còn nhiều ngọn núi cao hơn hẳn, chẳng hạn ở miền bắc Myanmar có những ngọn núi cao gần 6.000 m. Danh hiệu đúng của Fansipan là "nóc nhà Đông Dương", không phải "nóc nhà Đông Nam Á".

Vùng núi Đông Bắc và bốn cánh cung

Câu 7. Bốn cánh cung lớn của vùng núi Đông Bắc là những cánh cung nào? Đáp án: sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều. Bốn cánh cung mở rộng về phía bắc và phía đông, chụm lại ở khối núi Tam Đảo. Cách nhớ theo thứ tự từ tây sang đông: sông Gâm gần Tuyên Quang, Ngân Sơn ở vùng Bắc Kạn cũ (nay thuộc Thái Nguyên), Bắc Sơn ở Lạng Sơn, Đông Triều ở phía Quảng Ninh.

Câu 8. Ngọn núi cao nhất vùng Đông Bắc là núi nào? Đáp án: Tây Côn Lĩnh, cao khoảng 2.419 m, ở vùng Hà Giang cũ, nay thuộc tỉnh Tuyên Quang. Ngoài khu vực thượng nguồn sông Chảy có một số ngọn núi trên 2.000 m, phần lớn vùng Đông Bắc là núi thấp và trung bình. Chính độ cao vừa phải cùng hướng cánh cung mở ra phía bắc khiến gió mùa đông bắc dễ tràn sâu vào vùng này.

Câu 9. Vì sao vùng Đông Bắc thường lạnh hơn vùng Tây Bắc ở cùng độ cao vào mùa đông? Đáp án: vì các cánh cung mở ra hướng bắc, đón gió mùa đông bắc, còn Tây Bắc được dãy Hoàng Liên Sơn che chắn. Gió lạnh từ phương bắc theo các thung lũng giữa những cánh cung đi sâu vào lãnh thổ. Bên kia dãy Hoàng Liên Sơn, gió đã yếu đi nhiều. Đây là ví dụ đẹp về việc hướng núi ảnh hưởng trực tiếp tới khí hậu.

Trường Sơn Bắc, Trường Sơn Nam và những ngọn núi phía nam

Câu 10. Dãy núi nào đâm ngang ra biển và làm ranh giới giữa Huế và Đà Nẵng? Đáp án: dãy Bạch Mã. Đây là một nhánh núi chạy theo hướng tây – đông, đâm ra tận biển. Dãy Bạch Mã không chỉ là ranh giới hành chính mà còn là ranh giới khí hậu quan trọng: phía bắc có mùa đông lạnh, phía nam gần như nóng quanh năm. Con đèo vượt dãy núi này là đèo Hải Vân.

Câu 11. Đỉnh núi cao nhất vùng Trường Sơn Nam là đỉnh nào? Đáp án: Ngọc Linh, cao khoảng 2.598 m. Khối núi Ngọc Linh nằm ở vùng giáp ranh Kon Tum cũ và Quảng Nam cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi và thành phố Đà Nẵng. Ngọn núi này nổi tiếng với loài sâm mang tên sâm Ngọc Linh, một loài thực vật quý hiếm của Việt Nam.

Câu 12. Ngọn núi nào được gọi là "nóc nhà Nam Bộ"? Đáp án: núi Bà Đen ở tỉnh Tây Ninh, cao khoảng 986 m. Nam Bộ chủ yếu là đồng bằng thấp, nên một ngọn núi gần 1.000 m nhô lên giữa vùng đất bằng trông rất nổi bật, có thể nhìn thấy từ khoảng cách khá xa. Núi Bà Đen là núi đơn lẻ, không thuộc một dãy núi dài nào.

Núi lửa đã tắt và những ngọn núi gắn với truyền thuyết

Câu 13. Việt Nam có núi lửa không? Đáp án: có, nhưng là núi lửa đã ngừng hoạt động. Dấu tích núi lửa thấy rõ ở Tây Nguyên, chẳng hạn núi Chư Đăng Ya ở Gia Lai, và ở đảo Lý Sơn thuộc Quảng Ngãi. Lớp đất đỏ badan màu mỡ của Tây Nguyên chính là sản phẩm phong hoá từ dung nham núi lửa phun trào trong quá khứ địa chất, nên vùng này rất hợp với cây cà phê, hồ tiêu, cao su.

Câu 14. Ngọn núi nào ở Hà Nội gắn với truyền thuyết Sơn Tinh – Thuỷ Tinh? Đáp án: núi Ba Vì, còn gọi là núi Tản Viên. Trong truyền thuyết, Sơn Tinh là thần núi Tản Viên, dâng núi cao để chặn nước lũ do Thuỷ Tinh dâng lên. Câu chuyện được nhiều nhà nghiên cứu đọc như hình ảnh của cuộc chống lũ lâu đời của cư dân đồng bằng sông Hồng. Ngày nay khu vực núi Ba Vì là vườn quốc gia.

Câu hay trả lời nhầm về núi Việt Nam

Ba lỗi phổ biến nhất khi trả lời câu hỏi về núi đều liên quan tới cách gọi tên và cách so sánh:

  • "Trường Sơn là một dãy núi liền." Thực ra Trường Sơn được chia làm hai vùng có cấu trúc khác nhau: Trường Sơn Bắc gồm các dãy núi song song, so le; Trường Sơn Nam là các khối núi và cao nguyên, sườn đông dốc, sườn tây thoải.
  • "Tây Nguyên là một cao nguyên." Tây Nguyên là cả một vùng gồm nhiều cao nguyên xếp tầng như Kon Tum, Pleiku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Lâm Viên, Di Linh, mỗi cao nguyên một độ cao khác nhau.
  • "Fansipan thuộc riêng tỉnh Lào Cai." Đỉnh núi nằm trên đường ranh giới giữa Lào Cai và Lai Châu, nên tài liệu thường nói núi nằm giữa hai tỉnh.

Đọc thêm ở mục cuối: bảng tóm tắt các ngọn núi trong bài theo tỉnh hiện hành.

Bảng tra nhanh: núi nào, ở vùng nào, nay thuộc tỉnh nào

Bảng dưới gom lại các ngọn núi và khối núi đã nhắc trong bài, ghi theo địa giới sau 7/2025. Độ cao không đưa vào bảng vì các nguồn đo đôi khi chênh nhau vài mét; điều đáng nhớ là vị trí và đặc điểm.

Núi, khối núiVùng địa hìnhTỉnh, thành hiện nayĐiều đáng nhớ
FansipanTây Bắc, dãy Hoàng Liên SơnLào Cai, Lai ChâuCao nhất Việt Nam và Đông Dương
Tây Côn LĩnhĐông BắcTuyên Quang (Hà Giang cũ)Cao nhất vùng Đông Bắc
Tam ĐảoĐông BắcPhú Thọ, Tuyên Quang, Thái NguyênNơi bốn cánh cung chụm lại
Ba VìRìa đồng bằng sông HồngHà NộiGắn với truyền thuyết Sơn Tinh
Bạch MãRanh giới Trường Sơn Bắc và NamHuế, Đà NẵngRanh giới khí hậu, có đèo Hải Vân
Ngọc LinhTrường Sơn NamQuảng Ngãi, Đà NẵngCao nhất Trường Sơn Nam, sâm Ngọc Linh
Chư Đăng YaTây NguyênGia LaiNúi lửa đã tắt
Bà ĐenĐông Nam BộTây NinhCao nhất Nam Bộ

Một cách học hiệu quả là đặt bảng này cạnh câu hỏi về khí hậu: hầu như ngọn núi nào trong bảng cũng giải thích được một hiện tượng thời tiết, từ gió mùa đông bắc bị chặn ở Bạch Mã tới cái mát của vùng núi cao. Càng lên cao nhiệt độ càng giảm, trung bình khoảng 0,6 độ C cho mỗi 100 m, nên Sa Pa, Đà Lạt hay Mộc Châu mát hơn hẳn đồng bằng dù cùng vĩ độ.

Câu hỏi thường gặp

Ngoài Fansipan, Việt Nam còn những đỉnh núi nào cao trên 3.000 m?

Một vài đỉnh thuộc dãy Hoàng Liên Sơn và vùng núi Lai Châu cũng vượt mốc 3.000 m. Số liệu từng đỉnh khác nhau giữa các nguồn đo đạc, nên khi cần con số chính xác bạn nên đối chiếu tài liệu của cơ quan đo đạc bản đồ nhà nước.

Đồi khác núi ở điểm nào?

Trong địa lý, đồi thường có độ cao tương đối dưới khoảng 200 m so với vùng xung quanh, đỉnh tròn, sườn thoải. Núi cao hơn, sườn dốc hơn. Vùng trung du Bắc Bộ với những quả đồi bát úp là ví dụ quen thuộc của địa hình đồi.

Vì sao sườn đông Trường Sơn Nam dốc còn sườn tây lại thoải?

Khối núi bị nâng lên không đều trong lịch sử địa chất: phía đông nâng mạnh và đổ dốc xuống dải đồng bằng ven biển hẹp, phía tây thoải dần thành các cao nguyên rộng. Điều này giải thích vì sao từ biển lên Tây Nguyên phải vượt những con đèo dốc.

Núi Ba Vì có phải là núi cao nhất Hà Nội không?

Đúng, khối núi Ba Vì là nơi cao nhất trong địa giới Hà Nội, với các đỉnh trên 1.000 m. Nhờ độ cao này mà khí hậu trên núi mát hơn hẳn nội thành, từ thời Pháp thuộc đã có khu nghỉ mát được xây dựng ở đây.

Khối núi Tam Đảo nằm ở đâu sau 7/2025?

Khối núi Tam Đảo nằm giữa Vĩnh Phúc cũ, Tuyên Quang và Thái Nguyên. Vĩnh Phúc cũ đã nhập vào tỉnh Phú Thọ, nên hiện nay khu nghỉ mát Tam Đảo quen thuộc thuộc địa giới tỉnh Phú Thọ, còn sườn bên kia thuộc Tuyên Quang và Thái Nguyên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138