Từ ngày 1/7/2025, Việt Nam có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh: 6 thành phố trực thuộc trung ương và 28 tỉnh. Cùng lúc đó cấp huyện không còn, chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp là tỉnh và xã. Rất nhiều kiến thức quen thuộc vì thế phải học lại: con số 63 tỉnh thành nay là địa giới trước 7/2025, nhiều tên tỉnh vẫn còn nhưng phạm vi đã rộng gấp đôi, gấp ba.
Bộ 15 câu dưới đây đi từ con số tổng, qua các tỉnh giữ nguyên, tới từng cặp tỉnh cũ nhập vào tỉnh mới theo vùng. Mỗi câu có đáp án và một đoạn giải thích để bạn hiểu vì sao, không chỉ nhớ máy móc. Cuối bài có bảng tra 23 tỉnh, thành hình thành từ sắp xếp và nhóm câu hay bị trả lời nhầm nhất.
Con số tổng và sáu thành phố trực thuộc trung ương
Câu 1. Sau ngày 1/7/2025, Việt Nam có bao nhiêu đơn vị hành chính cấp tỉnh? Đáp án: 34, gồm 6 thành phố trực thuộc trung ương và 28 tỉnh. Con số này đến từ nghị quyết của Quốc hội thông qua tháng 6/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, theo đó 52 tỉnh, thành cũ được ghép thành 23 đơn vị mới, còn 11 đơn vị giữ nguyên. Cộng 23 với 11 ra đúng 34. Khi đọc sách, báo xuất bản trước giữa năm 2025, bạn sẽ gặp con số 63: đó là địa giới trước 7/2025, không còn là cách chia hiện hành.
Câu 2. Sáu thành phố trực thuộc trung ương hiện nay là những thành phố nào? Đáp án: Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Danh sách này có một gương mặt mới so với vài năm trước là Huế: từ ngày 1/1/2025, tỉnh Thừa Thiên Huế trở thành thành phố Huế trực thuộc trung ương, trước cả đợt sắp xếp tỉnh. Năm thành phố còn lại đều đã trực thuộc trung ương từ trước, nhưng bốn trong số đó được mở rộng: Hải Phòng nhận thêm Hải Dương, Đà Nẵng nhận Quảng Nam, Thành phố Hồ Chí Minh nhận Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, Cần Thơ nhận Sóc Trăng và Hậu Giang.
Câu 3. Thành phố trực thuộc trung ương nào KHÔNG thay đổi địa giới trong đợt sắp xếp năm 2025? Đáp án: Hà Nội và Huế. Hai thành phố này nằm trong nhóm 11 đơn vị giữ nguyên phạm vi cấp tỉnh. Bên trong thì vẫn có thay đổi lớn, vì cấp huyện bị bỏ và các xã, phường được ghép lại, nhưng đường ranh giới bao quanh cả thành phố không đổi. Đây là chỗ nhiều người nhầm: nghe tin Hà Nội sắp xếp phường xã liền nghĩ Hà Nội nhập thêm tỉnh, thực ra không.
Mười một tỉnh, thành giữ nguyên tên và địa giới
Câu 4. Kể tên 11 tỉnh, thành không sáp nhập với đơn vị nào khác. Đáp án: Hà Nội, Huế, Cao Bằng, Lạng Sơn, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh. Một cách nhớ là chia làm ba nhóm: hai thành phố lớn (Hà Nội, Huế); sáu tỉnh miền núi và biên giới phía Bắc (Cao Bằng, Lạng Sơn, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Quảng Ninh); ba tỉnh Bắc Trung Bộ nối nhau dọc quốc lộ 1 (Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh). Những tỉnh này hoặc đã có diện tích lớn, hoặc có vị trí biên giới, văn hoá đặc thù.
Câu 5. Ở Bắc Trung Bộ, tỉnh nào là tỉnh giữ nguyên nằm xa nhất về phía nam? Đáp án: Hà Tĩnh. Đi từ bắc vào, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh giữ nguyên, nhưng ngay sau đèo Ngang thì tỉnh Quảng Bình cũ đã nhập vào tỉnh Quảng Trị. Vì vậy hiện nay Hà Tĩnh giáp trực tiếp với Quảng Trị, một điều nghe lạ tai với người quen hình dung cũ. Phía nam Hà Tĩnh, từ Quảng Trị trở vào, không còn tỉnh nào giữ nguyên địa giới cho tới tận Cà Mau, trừ thành phố Huế.
Câu 6. Tỉnh nào ở vùng Đông Bắc giữ nguyên và có đường bờ biển? Đáp án: Quảng Ninh. Đây là tỉnh duy nhất trong nhóm 11 đơn vị giữ nguyên ở phía Bắc vừa có biên giới với Trung Quốc vừa có biển, với vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và các đặc khu đảo Vân Đồn, Cô Tô. Cao Bằng và Lạng Sơn cũng giữ nguyên nhưng chỉ có biên giới đất liền.
Tỉnh cũ ở miền Bắc nay thuộc tỉnh nào
Câu 7. Tỉnh Hà Giang cũ nay thuộc tỉnh nào? Đáp án: tỉnh Tuyên Quang. Hà Giang và Tuyên Quang ghép thành tỉnh mới mang tên Tuyên Quang, trung tâm hành chính đặt ở Tuyên Quang. Hệ quả thú vị: điểm cực Bắc Lũng Cú và cao nguyên đá Đồng Văn, vốn gắn với tên Hà Giang trong sách giáo khoa, nay nằm trong địa giới tỉnh Tuyên Quang.
Câu 8. Hai tỉnh Yên Bái và Bắc Kạn cũ lần lượt nhập vào đâu? Đáp án: Yên Bái nhập vào Lào Cai, Bắc Kạn nhập vào Thái Nguyên. Tỉnh mới vẫn mang tên Lào Cai nhưng trung tâm hành chính đặt ở Yên Bái cũ, còn tỉnh Thái Nguyên mới giữ trung tâm ở Thái Nguyên. Ruộng bậc thang Mù Cang Chải vì thế nay thuộc Lào Cai, hồ Ba Bể nay thuộc Thái Nguyên.
Câu 9. Tỉnh Phú Thọ mới được ghép từ những tỉnh nào? Đáp án: Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hoà Bình. Đây là một trong sáu trường hợp ghép ba đơn vị làm một. Trung tâm hành chính đặt ở Phú Thọ. Đồng bằng sông Hồng còn có hai cặp đáng nhớ khác: Thái Bình nhập vào Hưng Yên, còn Hà Nam và Nam Định cùng nhập vào Ninh Bình. Ngoài ra Bắc Giang nhập vào Bắc Ninh (trung tâm đặt ở Bắc Giang cũ) và Hải Dương nhập vào thành phố Hải Phòng.
Miền Trung và Tây Nguyên sau sắp xếp
Câu 10. Tỉnh Quảng Bình cũ nay thuộc tỉnh nào, và trung tâm hành chính đặt ở đâu? Đáp án: thuộc tỉnh Quảng Trị, trung tâm hành chính đặt ở Quảng Bình cũ (khu vực Đồng Hới). Tên tỉnh lấy theo Quảng Trị, còn trụ sở lại nằm ở phía Quảng Bình. Đây là kiểu "tên một nơi, trụ sở một nơi" lặp lại ở nhiều tỉnh, nên khi trả lời câu hỏi về trung tâm hành chính, đừng mặc định trụ sở nằm ở tỉnh cũ cùng tên.
Câu 11. Tỉnh Bình Định cũ, với thành phố biển Quy Nhơn, nay thuộc tỉnh nào? Đáp án: tỉnh Gia Lai. Bình Định ghép với Gia Lai thành tỉnh Gia Lai, trung tâm hành chính đặt ở Bình Định cũ. Nhờ vậy Gia Lai, vốn là tỉnh cao nguyên, nay có bờ biển. Các cặp còn lại ở miền Trung và Tây Nguyên: Quảng Nam nhập vào thành phố Đà Nẵng, Kon Tum nhập vào Quảng Ngãi, Phú Yên nhập vào Đắk Lắk, Ninh Thuận nhập vào Khánh Hoà, Đắk Nông và Bình Thuận cùng nhập vào Lâm Đồng.
Câu 12. Sau sắp xếp, còn tỉnh nào chỉ nằm trên cao nguyên Tây Nguyên mà không có biển không? Đáp án: không còn. Năm tỉnh Tây Nguyên cũ đều đã ghép với tỉnh có biển: Kon Tum với Quảng Ngãi, Gia Lai với Bình Định, Đắk Lắk với Phú Yên, Lâm Đồng và Đắk Nông với Bình Thuận. Vì thế các tỉnh có phần đất Tây Nguyên hiện nay đều trải dài từ cao nguyên xuống tới bờ biển, một cấu trúc "từ núi ra biển" mà sách giáo khoa cũ không có.
Nam Bộ: tỉnh mới và tỉnh cũ
Câu 13. Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ nay thuộc đơn vị nào? Đáp án: Thành phố Hồ Chí Minh. Ba đơn vị ghép thành một, giữ tên Thành phố Hồ Chí Minh. Hệ quả là thành phố nay có thêm bờ biển Vũng Tàu, Long Hải và cả đặc khu Côn Đảo, bên cạnh huyện ven biển Cần Giờ quen thuộc trước kia. Cũng ở Đông Nam Bộ, Bình Phước nhập vào Đồng Nai, trung tâm hành chính đặt ở Đồng Nai.
Câu 14. Tỉnh Long An cũ nay thuộc tỉnh nào? Đáp án: tỉnh Tây Ninh. Đây là câu nhiều người đoán sai vì quen nghĩ Long An gắn với miền Tây. Tỉnh mới mang tên Tây Ninh nhưng trung tâm hành chính đặt ở Long An cũ (khu vực Tân An). Tương tự, Tiền Giang nhập vào Đồng Tháp với trung tâm ở Tiền Giang cũ (khu vực Mỹ Tho), còn Kiên Giang nhập vào An Giang với trung tâm ở Kiên Giang cũ (khu vực Rạch Giá).
Câu 15. Bến Tre, Trà Vinh, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Hậu Giang cũ nay thuộc đâu? Đáp án: Bến Tre và Trà Vinh nhập vào Vĩnh Long; Bạc Liêu nhập vào Cà Mau; Sóc Trăng và Hậu Giang nhập vào thành phố Cần Thơ. Như vậy đồng bằng sông Cửu Long từ 13 tỉnh, thành trước 7/2025 nay còn 5 đơn vị: Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang, Cà Mau. Nhớ năm cái tên này là nhớ được khung hành chính của cả miền Tây.
Bảng tra: 23 tỉnh, thành hình thành từ sắp xếp
Bảng dưới gom đủ 23 đơn vị mới, theo thứ tự từ Bắc vào Nam. Cột cuối ghi trung tâm hành chính đặt ở địa bàn tỉnh cũ nào, vì đó là chỗ dễ nhầm nhất.
| Tỉnh, thành mới | Các tỉnh, thành cũ ghép vào | Trung tâm hành chính đặt ở |
|---|---|---|
| Tuyên Quang | Tuyên Quang, Hà Giang | Tuyên Quang cũ |
| Lào Cai | Lào Cai, Yên Bái | Yên Bái cũ |
| Thái Nguyên | Thái Nguyên, Bắc Kạn | Thái Nguyên cũ |
| Phú Thọ | Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hoà Bình | Phú Thọ cũ |
| Bắc Ninh | Bắc Ninh, Bắc Giang | Bắc Giang cũ |
| Hưng Yên | Hưng Yên, Thái Bình | Hưng Yên cũ |
| Hải Phòng (thành phố) | Hải Phòng, Hải Dương | Hải Phòng cũ |
| Ninh Bình | Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định | Ninh Bình cũ |
| Quảng Trị | Quảng Trị, Quảng Bình | Quảng Bình cũ |
| Đà Nẵng (thành phố) | Đà Nẵng, Quảng Nam | Đà Nẵng cũ |
| Quảng Ngãi | Quảng Ngãi, Kon Tum | Quảng Ngãi cũ |
| Gia Lai | Gia Lai, Bình Định | Bình Định cũ |
| Khánh Hoà | Khánh Hoà, Ninh Thuận | Khánh Hoà cũ |
| Lâm Đồng | Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Thuận | Lâm Đồng cũ |
| Đắk Lắk | Đắk Lắk, Phú Yên | Đắk Lắk cũ |
| Thành phố Hồ Chí Minh | TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu | TP Hồ Chí Minh cũ |
| Đồng Nai | Đồng Nai, Bình Phước | Đồng Nai cũ |
| Tây Ninh | Tây Ninh, Long An | Long An cũ |
| Cần Thơ (thành phố) | Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang | Cần Thơ cũ |
| Vĩnh Long | Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh | Vĩnh Long cũ |
| Đồng Tháp | Đồng Tháp, Tiền Giang | Tiền Giang cũ |
| Cà Mau | Cà Mau, Bạc Liêu | Cà Mau cũ |
| An Giang | An Giang, Kiên Giang | Kiên Giang cũ |
Đếm cột giữa sẽ thấy sáu trường hợp ghép ba: Phú Thọ, Ninh Bình, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Vĩnh Long. Mười bảy trường hợp còn lại ghép hai. Tên tỉnh mới luôn là tên của một trong các tỉnh cũ, không có tên nào được đặt hoàn toàn mới.
Những câu hay trả lời nhầm về 34 tỉnh thành
Ba lỗi dưới đây xuất hiện nhiều nhất khi người ta làm bộ câu hỏi này lần đầu. Chúng đều đến từ thói quen của địa giới cũ.
- Cho rằng trụ sở luôn ở tỉnh cũ cùng tên. Bảy tỉnh mới đặt trung tâm hành chính ở tỉnh cũ mang tên khác: Lào Cai (ở Yên Bái cũ), Bắc Ninh (ở Bắc Giang cũ), Quảng Trị (ở Quảng Bình cũ), Gia Lai (ở Bình Định cũ), Tây Ninh (ở Long An cũ), Đồng Tháp (ở Tiền Giang cũ), An Giang (ở Kiên Giang cũ).
- Vẫn nói "huyện" như một cấp hành chính hiện hành. Từ 1/7/2025, dưới tỉnh là xã, phường và đặc khu. Tên huyện cũ chỉ còn dùng để chỉ một vùng đất quen gọi, hoặc khi nói về địa giới trước 7/2025.
- Nghĩ tên tỉnh cũ đã biến mất hoàn toàn. Tên Hà Giang, Quảng Bình, Bình Định… vẫn sống trong tên sản vật, trường học, tên gọi dân gian và trong tài liệu lịch sử. Chỉ là trên phương diện hành chính, chúng không còn là tỉnh.
Đọc thêm: khi gặp một tài liệu có cả tên tỉnh cũ, hãy nhìn năm xuất bản. Tài liệu trước giữa năm 2025 dùng địa giới cũ là đúng với thời điểm của nó; chỉ cần đổi sang tên mới khi bạn nói về hiện tại.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Huế được nhắc là thành phố trực thuộc trung ương mà không có trong danh sách sáp nhập?
Huế lên thành phố trực thuộc trung ương từ ngày 1/1/2025, theo một nghị quyết riêng ban hành trước đợt sắp xếp tỉnh. Đến khi sắp xếp năm 2025, Huế thuộc nhóm 11 đơn vị giữ nguyên địa giới nên không nhập thêm tỉnh nào.
Đặc khu là gì trong mô hình chính quyền hai cấp?
Đặc khu là đơn vị hành chính cấp xã đặt ở các đảo, ngang với xã và phường. Ví dụ đặc khu Phú Quốc thuộc tỉnh An Giang, đặc khu Côn Đảo thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, đặc khu Hoàng Sa thuộc thành phố Đà Nẵng, đặc khu Trường Sa thuộc tỉnh Khánh Hoà.
Có cách nào nhớ nhanh năm đơn vị ở đồng bằng sông Cửu Long không?
Bạn có thể nhớ theo hướng từ thượng nguồn ra biển: Đồng Tháp và An Giang ở đầu nguồn, Vĩnh Long nằm giữa hai nhánh sông Tiền và sông Hậu, Cần Thơ bên bờ sông Hậu, Cà Mau ở mũi cực nam. Năm cái tên này bao trọn toàn vùng.
Khi viết địa chỉ cũ có tên huyện thì nên ghi thế nào cho đúng?
Với văn bản nói về thời điểm trước 7/2025, giữ nguyên tên huyện và tỉnh cũ là đúng. Với địa chỉ hiện hành, ghi theo xã hoặc phường mới và tỉnh mới, bỏ cấp huyện. Khi cần đối chiếu, nên tra danh mục đơn vị hành chính do cơ quan nhà nước công bố.
Thủ đô Hà Nội có bị đổi tên hay chia lại trong đợt sắp xếp này không?
Không. Hà Nội giữ nguyên tên và địa giới cấp tỉnh. Bên trong thành phố, các quận, huyện cũ không còn là cấp hành chính và các phường, xã được sắp xếp lại, nhưng phạm vi toàn thành phố vẫn như trước 7/2025.
Sau sắp xếp có tỉnh nào mang tên hoàn toàn mới không?
Không có. Mọi tỉnh, thành mới đều lấy tên của một trong các tỉnh cũ ghép vào, ví dụ Tuyên Quang, Gia Lai, Tây Ninh, Vĩnh Long. Điều này giúp giữ được những cái tên đã quen thuộc trong lịch sử và trong đời sống hằng ngày.