TongQuat.comTổng Quát
Cơ thể người

Câu hỏi kiến thức tổng quát về bộ xương người: 14 câu có giải thích

Người lớn có bao nhiêu xương, xương nào dài nhất, nhỏ nhất, chiếc nào không khớp với xương nào: 14 câu hỏi về bộ xương kèm đáp án và giải thích.

Biology classroom in Huế, a teacher pointing at a plastic skeleton model while pupils seen from behind watch, afternoon light through tall wooden windows

Bộ xương người trưởng thành theo sách giải phẫu có 206 chiếc, nhưng trẻ mới sinh lại có nhiều phần xương hơn thế, và chiếc xương nhỏ nhất nằm sâu trong tai chứ không ở ngón tay. Những chi tiết như vậy là lý do bộ xương luôn có mặt trong các bộ câu hỏi kiến thức: nghe quen mà hỏi kỹ thì nhiều người lúng túng.

Bài gồm 14 câu chia theo năm nhóm: đếm xương, những chiếc xương đặc biệt, bàn tay và lồng ngực, xương như một mô sống, và vài câu hay bị trả lời nhầm. Mỗi câu có đáp án và lời giải thích vì sao, để bạn hiểu chứ không chỉ thuộc con số. Nội dung là kiến thức sinh học phổ thông, không phải lời khuyên y tế.

Đếm xương: người lớn, trẻ sơ sinh và cột sống

Nhóm đầu tiên toàn những con số. Con số đúng là quan trọng, nhưng điều đáng nhớ hơn là vì sao con số lại như thế.

Câu 1. Bộ xương người trưởng thành có bao nhiêu chiếc xương?

Đáp án: 206 chiếc, theo cách đếm chuẩn của sách giải phẫu.

Con số 206 tính các xương rời đã hợp nhất xong ở tuổi trưởng thành. Trên thực tế, số xương của từng người có thể chênh đi vài chiếc: có người có thêm xương vừng nhỏ ở bàn tay, bàn chân, có người có xương sườn cổ thừa, có người có vài xương nhỏ ở đường khớp sọ. Vì vậy 206 là con số quy ước để học và so sánh, không phải con số mà ai đếm cũng ra đúng y như nhau.

Câu 2. Trẻ sơ sinh có nhiều hay ít xương hơn người lớn?

Đáp án: Nhiều hơn: khoảng 270 đến 300 phần xương và sụn đang hoá xương.

Nhiều xương của người lớn lúc mới sinh còn là các mảnh riêng. Hộp sọ của trẻ gồm nhiều tấm xương chưa liền, giữa chúng có thóp là vùng màng mềm; xương cùng ở cuối cột sống lúc đầu là năm đốt riêng; xương chậu mỗi bên là ba xương sẽ liền lại thành một. Trong quá trình lớn lên các mảnh này hợp nhất dần, nên tổng số giảm xuống còn khoảng 206. Bộ xương không “mất xương” mà là các mảnh nhỏ gộp lại thành mảnh lớn.

Câu 3. Cột sống người được tạo bởi bao nhiêu đốt sống?

Đáp án: Khoảng 33 đốt: 7 đốt cổ, 12 đốt ngực, 5 đốt thắt lưng, 5 đốt cùng và thường 4 đốt cụt (có thể 3 đến 5).

Năm đốt cùng hợp lại thành một xương cùng, các đốt cụt hợp lại thành xương cụt, nên ở người lớn thường đếm được 26 xương riêng trong cột sống: 24 đốt rời cộng xương cùng và xương cụt. Mười hai đốt ngực tương ứng với mười hai đôi xương sườn bám vào chúng. Cột sống nhìn nghiêng có bốn đường cong, giúp giảm chấn khi đi, chạy, nhảy.

Câu 4. Cổ của hươu cao cổ có nhiều đốt sống hơn cổ người không?

Đáp án: Không. Cả hai đều có 7 đốt sống cổ.

Hầu hết thú có vú, từ chuột, người, cá voi đến hươu cao cổ, đều có 7 đốt sống cổ. Cổ hươu cao cổ dài vì từng đốt rất dài, mỗi đốt có thể dài hơn hai gang tay người lớn, chứ không phải vì có thêm đốt. Ngoại lệ hiếm hoi là con lười và lợn biển, có số đốt cổ khác 7. Đây là câu hỏi hay vì đáp án đi ngược cảm giác ban đầu của hầu hết mọi người.

Xương dài nhất, xương nhỏ nhất và chiếc xương đứng riêng

Câu 5. Xương dài nhất cơ thể người là xương nào?

Đáp án: Xương đùi.

Xương đùi nối khớp hông với khớp gối, chiều dài xấp xỉ một phần tư chiều cao cơ thể, vì vậy các nhà nhân học và pháp y thường dùng nó để ước lượng chiều cao từ một bộ hài cốt. Nó cũng thường được coi là xương khoẻ nhất, chịu được lực rất lớn khi ta chạy, nhảy. Thân xương đùi là một ống rỗng chứa tuỷ: cấu trúc ống giúp xương vừa chắc vừa nhẹ hơn nhiều so với một thanh đặc cùng khối lượng.

Câu 6. Xương nhỏ nhất cơ thể người nằm ở đâu?

Đáp án: Trong tai giữa: đó là xương bàn đạp, dài khoảng 3 milimét.

Tai giữa có ba xương nhỏ nối thành chuỗi là xương búa, xương đe và xương bàn đạp; tên gọi lấy theo hình dạng, và xương bàn đạp trông đúng như chiếc bàn đạp yên ngựa. Chuỗi xương này truyền rung động từ màng nhĩ vào tai trong và làm rung động mạnh lên. Cũng trong tai giữa có cơ bàn đạp, thường được nêu là cơ nhỏ nhất cơ thể, bám vào chính chiếc xương này.

Câu 7. Xương nào trong cơ thể không tạo khớp với bất kỳ xương nào khác?

Đáp án: Xương móng, nằm ở cổ, phía trên thanh quản.

Xương móng có hình chữ U, được treo tại chỗ nhờ cơ và dây chằng nối với xương thái dương, xương hàm dưới và sụn thanh quản, chứ không chạm khớp với xương nào. Nó là chỗ bám cho các cơ của lưỡi và cơ vùng cổ, tham gia vào động tác nuốt và nói. Vì chiếc xương này mảnh và nằm ở vị trí đặc biệt, nó thường được nhắc tới trong sách pháp y.

Câu 8. Xương bánh chè ở đầu gối thuộc loại xương gì?

Đáp án: Xương vừng, và là xương vừng lớn nhất cơ thể.

Xương vừng là loại xương nằm gọn trong gân, đặt tên theo hình dạng giống hạt vừng ở những chiếc nhỏ. Xương bánh chè nằm trong gân của cơ tứ đầu đùi, giúp gân trượt êm trên khớp gối và làm tăng lực đòn bẩy khi duỗi chân. Ở bàn tay và bàn chân cũng có vài xương vừng nhỏ, và số lượng của chúng khác nhau giữa người này với người kia, là một lý do khiến tổng số xương không phải ai cũng đúng 206.

Bàn tay, bàn chân và lồng ngực

Hai câu tiếp theo cho thấy bộ xương phân bố không đều: phần lớn số xương dồn về những chỗ cần cử động tinh.

Câu 9. Mỗi bàn tay có bao nhiêu xương, và bàn tay cùng bàn chân chiếm bao nhiêu phần của bộ xương?

Đáp án: Mỗi bàn tay có 27 xương; hai bàn tay và hai bàn chân cộng lại chiếm hơn một nửa số xương cơ thể.

Bàn tay gồm 8 xương cổ tay, 5 xương đốt bàn và 14 đốt ngón; mỗi bàn chân có 26 xương. Cộng lại là 106 trên tổng 206 chiếc. Nhiều xương nhỏ nối với nhau qua nhiều khớp cho phép bàn tay cầm kim, viết chữ, gảy đàn, còn bàn chân thì uốn theo mặt đất gồ ghề và đàn hồi khi bước. Ngón cái có hai đốt, các ngón còn lại có ba đốt.

Câu 10. Người có bao nhiêu đôi xương sườn, và có phải nam ít hơn nữ một chiếc?

Đáp án: 12 đôi ở cả nam và nữ; số xương sườn không khác nhau theo giới.

Bảy đôi trên là xương sườn thật, nối trực tiếp với xương ức qua sụn sườn riêng. Ba đôi tiếp theo là xương sườn giả, nối gián tiếp qua sụn của đôi phía trên. Hai đôi cuối là xương sườn cụt, chỉ bám vào cột sống, đầu trước để tự do. Niềm tin rằng nam ít hơn nữ một xương sườn là chuyện truyền miệng, giải phẫu không ghi nhận điều đó. Một số ít người có thêm xương sườn cổ hoặc thiếu một đôi, nhưng hiện tượng này gặp ở cả hai giới.

Xương là một mô sống: thành phần, tuỷ và khớp

Nhiều người hình dung xương như phấn khô. Bốn câu dưới đây cho thấy xương là mô sống, có máu nuôi, có tế bào làm việc suốt đời.

Câu 11. Xương trong cơ thể người là mô sống hay chỉ là khung khoáng chất?

Đáp án: Là mô sống, được tu sửa liên tục suốt đời.

Xương có mạch máu, dây thần kinh và hai nhóm tế bào làm việc song song: tế bào tạo xương bồi đắp chất xương mới, tế bào huỷ xương gặm bớt chất xương cũ. Nhờ cặp tế bào này, xương gãy liền lại được và xương tự dày lên ở chỗ chịu lực nhiều. Ước tính thường được nêu là bộ xương người trưởng thành được thay mới gần như toàn bộ trong khoảng mười năm, dù tốc độ khác nhau giữa các vùng.

Câu 12. Chất gì làm xương vừa cứng vừa không giòn gãy?

Đáp án: Muối khoáng canxi phốt phát làm xương cứng; chất hữu cơ, chủ yếu là sợi collagen, làm xương dẻo dai.

Thí nghiệm quen thuộc trong sách giáo khoa sinh học cho thấy rõ điều này: ngâm xương trong axit loãng, phần khoáng tan đi, xương còn lại mềm đến mức uốn cong được; đem đốt xương, phần hữu cơ cháy hết, xương còn lại cứng nhưng bóp là vụn. Hai thành phần phối hợp giống bê tông cốt thép: khoáng chịu nén, sợi chịu kéo. Phần khoáng chiếm phần lớn khối lượng xương.

Câu 13. Tuỷ đỏ trong xương có nhiệm vụ gì?

Đáp án: Tạo ra các tế bào máu: hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu.

Ở trẻ nhỏ, hầu hết các xương chứa tuỷ đỏ. Ở người lớn, tuỷ đỏ còn chủ yếu trong xương dẹt và xương ngắn như xương sọ, xương ức, xương sườn, xương chậu, đốt sống và ở đầu các xương dài; trong ống thân xương dài thì tuỷ đỏ dần được thay bằng tuỷ vàng, chứa nhiều mỡ. Như vậy bộ xương không chỉ để nâng đỡ và bảo vệ mà còn là nơi sản xuất máu và kho dự trữ canxi.

Câu 14. Khớp giữa các xương sọ ở người lớn thuộc loại khớp gì?

Đáp án: Khớp bất động.

Sách sinh học chia khớp thành ba loại theo mức cử động. Khớp bất động như các đường khớp răng cưa giữa xương sọ, gần như không xê dịch. Khớp bán động như khớp giữa các đốt sống, có đĩa sụn ở giữa nên chỉ cử động hạn chế. Khớp động như khớp gối, khớp vai, khớp háng, có bao khớp và dịch khớp bôi trơn. Ở trẻ sơ sinh, các tấm xương sọ còn cách nhau bởi thóp, giúp đầu bé đi qua ống sinh và chừa chỗ cho não lớn lên.

Những câu hay bị trả lời nhầm về xương

Răng có phải là xương không? Không. Răng không được tính trong 206 chiếc xương. Răng và xương đều cứng và chứa nhiều canxi, nhưng cấu tạo khác nhau: lớp men răng ngoài cùng không có tế bào sống và không tự liền khi bị mẻ, trong khi xương có tế bào và tự sửa chữa được. Chất cứng nhất cơ thể là men răng chứ không phải xương.

Trẻ sơ sinh đã có xương bánh chè chưa? Trẻ mới sinh có bánh chè ở dạng sụn, chưa phải xương. Quá trình hoá xương của bánh chè thường bắt đầu vào khoảng 3 đến 5 tuổi. Câu này hay bị trả lời nhầm theo cả hai chiều: người nói “trẻ sinh ra không có bánh chè” là chưa đủ, vì phần sụn đã có sẵn ở đúng vị trí.

Xương cụt có phải là phần thừa vô dụng? Không hẳn. Xương cụt là dấu vết của phần đuôi ở tổ tiên xa, nhưng hiện vẫn là chỗ bám của nhiều cơ, gân và dây chằng vùng sàn chậu và mông, đồng thời đỡ một phần trọng lượng khi ngồi ngả ra sau. Gọi nó là cơ quan thoái hoá đúng về nguồn gốc, gọi là vô dụng thì không đúng về chức năng.

Bảng ghi nhớ nhanh các con số về bộ xương

Bảng dưới gom các con số trong bài để bạn đọc lại một lượt. Cột ghi chú nhắc chỗ nào là quy ước, chỗ nào có thể chênh giữa người này và người khác.

Nội dungCon số hoặc đáp ánGhi chú
Xương người trưởng thành206Quy ước giải phẫu; từng người có thể chênh vài chiếc
Xương và sụn ở trẻ sơ sinhKhoảng 270–300Hợp nhất dần khi lớn
Đốt sốngKhoảng 33Người lớn đếm 26 xương riêng vì đốt cùng, đốt cụt đã liền
Đốt sống cổ7Giống ở hầu hết thú có vú
Xương mỗi bàn tay / bàn chân27 / 26Cộng cả bốn: 106, hơn nửa bộ xương
Xương sườn12 đôiKhông khác theo giới
Dài nhất / nhỏ nhấtXương đùi / xương bàn đạpBàn đạp dài khoảng 3 mm
Không khớp với xương nàoXương móngTreo bằng cơ và dây chằng

Nếu chỉ nhớ một điều, hãy nhớ rằng xương là mô sống: có máu nuôi, có tế bào tạo và huỷ, có tuỷ làm ra máu. Các con số chỉ là phần nổi của bức tranh đó.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao các sách đều ghi 206 xương mà có người lại có nhiều hơn?

Con số 206 là cách đếm quy ước cho một bộ xương trưởng thành điển hình. Một số người có thêm xương vừng nhỏ, xương sườn cổ, hay các xương nhỏ nằm ở đường khớp sọ, nên tổng số thực tế có thể lớn hơn vài chiếc mà vẫn hoàn toàn bình thường.

Xương đùi khoẻ đến mức nào?

Xương đùi thường được coi là xương khoẻ nhất cơ thể vì chịu toàn bộ trọng lượng phần thân trên khi đứng và lực lớn gấp nhiều lần khi chạy, nhảy. Các con số lực cụ thể khác nhau theo cách thí nghiệm và theo từng người, nên bài không nêu một con số cố định.

Xương móng có liên quan gì đến khả năng nói của con người?

Xương móng là chỗ bám của các cơ lưỡi và cơ vùng cổ, giúp giữ vị trí của lưỡi và thanh quản. Vị trí và hình dạng của nó là một trong những yếu tố giải phẫu liên quan đến việc phát âm, nhưng khả năng nói còn phụ thuộc vào não, thanh quản và nhiều cơ quan khác.

Tuỷ xương và tuỷ sống có phải là một không?

Không. Tuỷ xương là mô nằm trong lòng xương, phần tuỷ đỏ sản xuất tế bào máu. Tuỷ sống là một phần của hệ thần kinh trung ương, nằm trong ống sống do các đốt sống bao quanh. Hai thứ chỉ giống nhau ở chữ “tuỷ” trong tên gọi tiếng Việt.

Thí nghiệm ngâm xương trong axit chứng minh điều gì?

Thí nghiệm cho thấy xương gồm hai thành phần có vai trò khác nhau. Axit hoà tan phần muối khoáng nên xương còn lại mềm dẻo, chứng tỏ độ cứng đến từ khoáng; còn khi đốt, phần hữu cơ cháy mất, xương giòn và dễ vụn, chứng tỏ độ dẻo đến từ chất hữu cơ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138