TongQuat.comTổng Quát
Nghệ thuật và âm nhạc

Công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới: 15 câu hỏi kèm lời giải thích

15 câu hỏi về kim tự tháp Giza, đền Parthenon, Taj Mahal, tháp Eiffel, nhà hát Sydney: ai xây, khi nào, vì sao nổi tiếng, kèm lời giải thích.

Architecture students seen from behind assembling a white cardboard model of a domed building on a workshop table in Da Nang, cutting tools scattered, afternoon light, wide shot

Bộ câu hỏi này đi qua 15 công trình kiến trúc nổi tiếng nhất thế giới, từ kim tự tháp Ai Cập hơn bốn nghìn năm tuổi đến nhà hát Opera Sydney của thế kỷ 20. Mỗi câu có đáp án và phần giải thích: công trình được xây để làm gì, vào thời nào, và chi tiết nào khiến nó đặc biệt. Bài chỉ dùng những thông tin đã ổn định trong sách sử và hồ sơ di sản, không nêu các kỷ lục dễ thay đổi như toà nhà cao nhất hiện nay.

Bạn có thể đọc lần lượt theo dòng thời gian hoặc nhảy tới phần mình quan tâm. Cuối bài có bảng tóm tắt và mục những câu hay bị trả lời nhầm, trong đó có câu hỏi kinh điển về việc nhìn thấy Vạn Lý Trường Thành từ Mặt Trăng.

Thế giới cổ đại

Câu 1. Trong bảy kỳ quan thế giới cổ đại, công trình nào còn tồn tại đến nay? Đáp án: Kim tự tháp Giza ở Ai Cập. Đây là kim tự tháp lớn nhất ở Giza, xây cho pharaoh Khufu khoảng giữa thiên niên kỷ thứ ba trước Công nguyên. Sáu kỳ quan còn lại như Vườn treo Babylon, tượng thần Zeus ở Olympia, ngọn hải đăng Alexandria đã bị phá huỷ, và riêng Vườn treo đến nay vẫn chưa xác định được vị trí. Điều này khiến kim tự tháp trở thành kỳ quan vừa cổ nhất vừa bền nhất trong danh sách.

Câu 2. Đền Parthenon ở Athens được xây để thờ vị thần nào? Đáp án: nữ thần Athena. Đền được xây trên đồi Acropolis vào thế kỷ 5 trước Công nguyên, thời Pericles. Hàng cột theo thức Doric, và các kiến trúc sư đã chủ ý làm các đường thẳng hơi cong, cột hơi nghiêng vào trong để công trình trông cân đối khi nhìn từ xa. Parthenon thường được xem là biểu tượng của kiến trúc cổ điển Hy Lạp.

Câu 3. Đấu trường Colosseum ở Rome hoàn thành dưới triều hoàng đế nào? Đáp án: hoàng đế Titus, năm 80 sau Công nguyên. Công trình được khởi công dưới thời cha ông là Vespasian. Đấu trường hình bầu dục, có thể chứa hàng vạn khán giả, với hệ thống lối vào được đánh số để người xem ra vào nhanh. Phần tường phía nam bị hư hại nặng qua động đất và việc lấy đá xây dựng ở các thế kỷ sau.

Câu 4. Thành phố Petra ở Jordan nổi tiếng vì kiểu xây dựng nào? Đáp án: các công trình được đục thẳng vào vách núi đá sa thạch. Petra là kinh đô của người Nabataea, phát triển mạnh khoảng từ thế kỷ 1 trước Công nguyên nhờ nằm trên tuyến buôn bán hương liệu. Mặt tiền nổi tiếng nhất là Al-Khazneh, nhìn thấy ngay khi ra khỏi hẻm núi hẹp dẫn vào thành. Đá sa thạch ở đây có màu hồng đỏ, nên Petra còn được gọi là “thành phố hoa hồng”.

Châu Á: đền, lăng và tường thành

Câu 5. Angkor Wat được xây dưới triều vua nào và ban đầu thờ ai? Đáp án: vua Suryavarman II, thế kỷ 12; ban đầu thờ thần Vishnu của Ấn Độ giáo. Về sau, công trình chuyển dần thành nơi thờ Phật. Angkor Wat là công trình kiến trúc tôn giáo lớn nhất thế giới về diện tích và là hình ảnh in trên quốc kỳ Campuchia. Năm ngọn tháp mô phỏng núi Meru, trung tâm vũ trụ trong quan niệm Ấn Độ cổ.

Câu 6. Taj Mahal được xây làm gì? Đáp án: làm lăng mộ cho hoàng hậu Mumtaz Mahal, vợ hoàng đế Shah Jahan. Lăng nằm ở thành phố Agra, Ấn Độ, xây trong khoảng hai thập kỷ giữa thế kỷ 17 bằng đá cẩm thạch trắng khảm đá quý. Bốn tháp nhỏ quanh lăng hơi nghiêng ra ngoài, để nếu có động đất thì chúng đổ ra xa, không đè vào mái vòm chính.

Câu 7. Phần lớn Vạn Lý Trường Thành mà du khách thấy ngày nay được xây dưới triều đại nào? Đáp án: triều Minh (thế kỷ 14–17). Tường thành đã được đắp từ thời Chiến Quốc và nối lại dưới thời Tần, nhưng các đoạn tường gạch đá kiên cố, có tháp canh như ở Bát Đạt Lĩnh là công trình thời Minh. Trường Thành không phải một bức tường liền mà là hệ thống nhiều đoạn, nhiều lớp xây qua nhiều triều đại.

Châu Âu từ Trung cổ đến thế kỷ 19

Câu 8. Đặc điểm nào giúp nhận ra một nhà thờ kiểu Gothic như Nhà thờ Đức Bà Paris? Đáp án: vòm nhọn, cửa sổ hoa hồng bằng kính màu, và các trụ chống bay đỡ tường từ bên ngoài. Nhờ trụ chống bay gánh lực đẩy của mái, tường có thể mỏng và trổ cửa kính lớn, làm không gian bên trong cao và sáng. Nhà thờ Đức Bà Paris khởi công năm 1163, bị cháy mái và tháp nhọn năm 2019, và mở cửa trở lại cuối năm 2024 sau đợt trùng tu.

Câu 9. Vì sao tháp Pisa bị nghiêng? Đáp án: vì nền đất mềm, không đủ chịu tải ở một phía. Tháp chuông khởi công năm 1173 và bắt đầu nghiêng ngay khi mới xây được vài tầng. Việc xây bị gián đoạn nhiều lần, các tầng sau được xây hơi lệch để bù độ nghiêng, nên thân tháp thật ra hơi cong. Cuối thế kỷ 20, các kỹ sư đã rút bớt đất dưới phía cao để giảm độ nghiêng và giữ tháp ổn định.

Câu 10. Tháp Eiffel được xây nhân dịp gì? Đáp án: Triển lãm Thế giới năm 1889 ở Paris, kỷ niệm 100 năm Cách mạng Pháp. Tháp mang tên công ty của kỹ sư Gustave Eiffel, đơn vị thiết kế và thi công. Lúc khánh thành, tháp cao khoảng 300 mét và là công trình cao nhất thế giới thời đó. Nhiều nghệ sĩ Paris từng ký thư phản đối vì cho rằng tháp sắt làm xấu thành phố; tháp lẽ ra chỉ đứng 20 năm nhưng được giữ lại, một phần nhờ giá trị làm trạm thu phát vô tuyến.

Câu 11. Alhambra ở Granada, Tây Ban Nha, là di sản của nền văn hoá nào? Đáp án: vương triều Nasrid của người Hồi giáo ở bán đảo Iberia, thế kỷ 13–14. Quần thể cung điện và pháo đài nổi tiếng với trần chạm khắc tổ ong, tường phủ hoa văn hình học và các sân có hồ nước phản chiếu. Đây là một ví dụ tiêu biểu của kiến trúc Hồi giáo ở châu Âu.

Kiến trúc hiện đại và châu Mỹ

Câu 12. Ai là kiến trúc sư của Vương cung thánh đường Sagrada Família ở Barcelona? Đáp án: Antoni Gaudí. Công trình khởi công năm 1882, Gaudí nhận phụ trách từ năm 1883 và dành phần lớn cuộc đời cho nó. Khi ông mất năm 1926, mới hoàn thành một phần nhỏ. Việc xây tiếp kéo dài hơn một thế kỷ dựa trên mô hình và bản vẽ còn lại, nhiều tài liệu của ông đã bị huỷ trong Nội chiến Tây Ban Nha.

Câu 13. Nhà hát Opera Sydney do ai thiết kế? Đáp án: kiến trúc sư người Đan Mạch Jørn Utzon. Thiết kế của ông được chọn trong một cuộc thi quốc tế năm 1957, với những mái vỏ cong như cánh buồm. Việc giải bài toán kết cấu cho mái mất nhiều năm; Utzon rời dự án giữa chừng và nhà hát khánh thành năm 1973. Công trình được UNESCO ghi danh Di sản thế giới năm 2007.

Câu 14. Machu Picchu là thành phố của nền văn minh nào? Đáp án: người Inca, xây khoảng thế kỷ 15 trên dãy Andes ở Peru. Đá được đẽo khít nhau mà không dùng vữa, giúp tường chịu được động đất. Thành phố được thế giới bên ngoài biết đến rộng rãi sau chuyến khảo sát của Hiram Bingham năm 1911, dù người dân địa phương đã biết đến nơi này từ trước.

Câu 15. Thức cột Doric, Ionic, Corinth khác nhau ở đâu? Đáp án: chủ yếu ở đầu cột. Doric có đầu cột đơn giản, cột khoẻ, không có đế; Ionic có đầu cột cuộn hình xoắn ốc hai bên; Corinth có đầu cột trang trí lá ô rô (acanthus) nhiều lớp. Ba thức cột này của Hy Lạp được người La Mã tiếp nhận, và đến nay vẫn thấy trên các toà nhà theo phong cách tân cổ điển.

Bảng tóm tắt theo thời gian

Bảng xếp các công trình theo thứ tự xuất hiện, giúp bạn nhớ cả dòng chảy lịch sử kiến trúc chứ không chỉ từng tên riêng lẻ.

Công trìnhNướcThời gianĐiểm đáng nhớ
Kim tự tháp KhufuAi Cậpthiên niên kỷ 3 TCNkỳ quan cổ đại duy nhất còn lại
ParthenonHy Lạpthế kỷ 5 TCNthức cột Doric, đường cong chỉnh thị giác
ColosseumÝhoàn thành năm 80đấu trường bầu dục, lối vào đánh số
Angkor WatCampuchiathế kỷ 12in trên quốc kỳ Campuchia
Nhà thờ Đức Bà ParisPhápkhởi công 1163Gothic, trụ chống bay
Taj MahalẤn Độthế kỷ 17lăng mộ, cẩm thạch trắng
Tháp EiffelPháp1889tháp sắt cho Triển lãm Thế giới
Opera SydneyÚc1973mái vỏ cánh buồm

Nhìn bảng, bạn sẽ thấy chất liệu là manh mối thời gian tốt: đá khối cho thời cổ đại, đá và kính màu cho thời Trung cổ, sắt thép cho thế kỷ 19 và bê tông vỏ mỏng cho thế kỷ 20.

Những câu hay trả lời nhầm

Vài niềm tin phổ biến nhưng sai về các công trình nổi tiếng:

  • “Vạn Lý Trường Thành nhìn thấy được bằng mắt thường từ Mặt Trăng.” Sai. Tường thành rất dài nhưng chỉ rộng vài mét, cùng màu với đất đá xung quanh; ngay cả từ quỹ đạo thấp quanh Trái Đất cũng rất khó nhận ra bằng mắt thường.
  • “Tháp Pisa được thiết kế nghiêng cho lạ mắt.” Sai. Độ nghiêng là sự cố nền móng xuất hiện từ khi mới xây.
  • “Kim tự tháp do nô lệ xây.” Các phát hiện khảo cổ về khu nhà ở và mộ của thợ gần Giza cho thấy lực lượng chính là thợ và nhân công được tổ chức, nuôi ăn, chứ không phải hình ảnh nô lệ bị xiềng như phim ảnh.
  • “Taj Mahal là cung điện.” Đây là lăng mộ, không phải nơi ở của vua.

Điểm chung của các nhầm lẫn này là chúng đến từ hình ảnh phim ảnh, quảng cáo và lời kể truyền miệng hơn là từ tài liệu khảo cổ. Khi gặp một “sự thật thú vị” về công trình cổ, bạn nên hỏi lại: thông tin này dựa trên phát hiện nào, ai công bố, và có bảo tàng hay cơ quan di sản nào xác nhận không.

Câu hỏi thường gặp

Bảy kỳ quan thế giới cổ đại gồm những công trình nào?

Danh sách quen thuộc gồm Kim tự tháp Giza, Vườn treo Babylon, tượng thần Zeus ở Olympia, đền Artemis ở Ephesus, lăng Mausolus ở Halicarnassus, tượng thần Mặt Trời ở Rhodes và hải đăng Alexandria. Danh sách do các tác giả Hy Lạp cổ lập ra, nên chỉ gồm các công trình quanh Địa Trung Hải và Trung Đông.

Trụ chống bay là gì?

Trụ chống bay là thanh đá hình cung nối từ tường cao của nhà thờ ra một trụ đứng bên ngoài. Nó đỡ lực đẩy ngang của mái vòm, để tường không bị bung ra. Nhờ vậy kiến trúc Gothic làm được tường mỏng, cửa kính lớn và trần rất cao.

Vì sao Angkor Wat quay về hướng tây?

Phần lớn đền ở Angkor quay về hướng đông, còn Angkor Wat quay về hướng tây. Giới nghiên cứu đưa ra nhiều giải thích, như liên hệ với thần Vishnu hoặc chức năng lăng mộ của vua, nhưng chưa có kết luận thống nhất. Đây là câu hỏi còn mở, nên bạn chỉ nên nhớ hướng của đền.

Danh hiệu Di sản thế giới của UNESCO có ý nghĩa gì với một công trình?

Danh hiệu ghi nhận công trình có giá trị nổi bật toàn cầu, đi kèm cam kết của quốc gia sở hữu về bảo vệ, quản lý. Công trình được tiếp cận chuyên gia, nguồn hỗ trợ kỹ thuật, nhưng cũng có thể bị đưa vào danh sách nguy cấp nếu bảo tồn kém.

Nhà hát Opera Sydney có phải hình cánh buồm không?

Người ta thường ví mái nhà hát như cánh buồm hoặc vỏ sò. Về mặt kết cấu, các mảnh mái được cắt ra từ cùng một mặt cầu tưởng tượng, giải pháp Utzon tìm ra để có thể sản xuất các tấm mái theo cách lặp lại.

Có nên tin mọi con số chiều cao công trình trên mạng không?

Chiều cao công trình có thể thay đổi khi lắp thêm ăng ten hoặc khi đo theo tiêu chuẩn khác nhau, như tính hay không tính phần chóp. Vì vậy khi đọc một con số, bạn nên xem nó được đo theo cách nào và vào thời điểm nào, nhất là với tháp Eiffel và các toà nhà chọc trời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138